Πέμπτη 13 Μαρτίου 2008

Το τελευταίο παραμιλητό για το Νέο ΠΑΣΟΚ

    (Αντί εισήγησης στο 8ο Συνέδριο)

  • συντρόφισσα που κοιτάς ανήσυχη την πασοκική κλεψύδρα
  • σύντροφε που έχεις καθηλωθεί στο σκοτεινό ωροσκόπιο
  • συναγωνιστή που μάταια αναζητάς στα φαρμακεία της παράταξης πολιτικό βιάγκρα
  • σύντροφε, εσύ που ακόμα παραληρείς μες στην αδελφοκτόνα αντιζηλία, στο σύνδρομο του Κάιν
  • σύντροφε πρώην υπουργέ, βουλευτή, διοικητή, νομάρχη, δήμαρχε που πήρες πολλά από το ΠΑΣΟΚ και τώρα ήρθε ο καιρός να δώσεις
  • νέα και νέε της πράσινης «φυλής» που σε πνίγει το παχύρευστο στάτους κβο
  • φίλη, φίλε αμετανόητε, που δε βάζεις μυαλό, εσύ ένας από τα 2.727.000 συμπολιτών που ψήφισαν ΠΑΣΟΚ στις 16 του Σεπτέμβρη στη δυσκολότερη στιγμή, ένας από τους 800.000 που συμμετείχαν στην εκλογή προέδρου, υπάρχει ένας από εσάς, έστω ένας που θα ξεχωρίσει από το πλήθος και μες στη σύγχυση και την επιδημία της κλάψας θα φωνάξει:

    Το νέο ΠΑΣΟΚ είμαι εγώ! Η αναγέννηση της προοδευτικής αριστεράς κρέμεται από εμένα! Η εκ νέου ίδρυση του κινήματος αρχίζει από εμένα! Το πράσινο comeback έρχεται με μένα! Η ανάδειξη μιας νέας προοδευτικής πλειοψηφίας εξαρτάται από μένα. Υπάρχει έστω ο ένας; Ναι; Πόσοι;

    Είναι ένας, δύο, τρεις, πέντε; Αρκούν ακόμα και πέντε αποφασισμένοι για να κάνεις τον κόσμο άνω-κάτω! Είναι πέντε, οκτώ, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233…

    Αυτή είναι η τέλεια ακολουθία στα μαθηματικά! Κάθε αριθμός είναι άθροισμα των δύο προηγούμενων! Αυτή είναι η ακολουθία της εκ νέου ίδρυσης του ΠΑΣΟΚ!

    Κάθε πολιτικό εγχείρημα έχει ένα βέλος χρόνου, έχει τα μέγιστα και τα ελάχιστά του. Τα ελάχιστα στο 8ο Συνέδριο για ένα νέο ΠΑΣΟΚ όλων των ιδεών, όλων των ηλικιών, όλων των ταλέντων, για ένα πλειοψηφικό ΠΑΣΟΚ που δίνει νέα απάντηση στο πολιτικό πρόβλημα της χώρας είναι: η νέα ενότητα, η ανάδειξη μιας ηγεσίας που καθρεφτίζει τη δυναμική και προοπτική του κόμματος, το σχετικά γρήγορο πέρασμα μιας νέας γενιάς στο προσκήνιο.

    Ο Ερμής, το ΠΑΣΟΚ … και ο Αϊνστάιν

    Σύντροφε ξεκόλλα! Έχουμε πέσει σε λάκκο, μη συνεχίζεις να σκάβεις! Εντάξει είμαστε άνθρωποι, πα’ να πει: τεμπέληδες διανοητικά, συντηρητικοί, ερωτευμένοι με τον εαυτό μας, κολλημένοι μ’ ό,τι μέχρι χθες θεωρούσαμε δεδομένο και κατοχυρωμένο.

    Κάποτε οι φυσικοί και οι μαθηματικοί φώναζαν απελπισμένοι: ο πλανήτης Ερμής τα «έπαιξε», η τροχιά του είναι λανθασμένη με βάση τη θεωρία και τις καθαγιασμένες εξισώσεις. Δεν τρελάθηκε ο Ερμής φώναζε ο Αϊνστάιν, η βαρύτητα παραμορφώνει το χώρο και το χρόνο. Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα στον πολιτικό και κοινωνικό χώρο που θεωρούσαμε άκαμπτο και αμετακίνητο. Ρευστοποιείται! Μετακινείται! Ο άξονας του πολιτικού συστήματος, όπως του Ερμή, μετατοπίζεται και μας προκαλεί να αλλάξουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε, πολιτευόμαστε, εκπροσωπούμε την κοινωνία και ασκούμε τη διακυβέρνηση!

    Στην Κ.Ο.Ε.Σ. μου τόνιζαν: αρκετά από τα προβλήματα που έχουν οι «70+1» θέσεις για την επανίδρυση του ΠΑΣΟΚ τα έχουμε ξανακούσει. Κάποτε, τους θύμισα, ο Αϊνστάιν όταν εκφωνούσε στους φοιτητές του τις ασκήσεις των εξετάσεων ήρθε από κάτω ένα βουητό διαμαρτυρίας. «Τι τρέχει;» ρώτησε. «Κάνατε λάθος κύριε καθηγητά. Μας βάλατε παλιά προβλήματα, ίδια με τα περυσινά.» «Ναι, τα προβλήματα είναι παλιά, οι απαντήσεις όμως άλλαξαν ριζικά», απάντησε ο Αϊνστάιν. Αυτό συμβαίνει με τα προβλήματα και τις προκλήσεις που ξεσπούν πάνω στο ΠΑΣΟΚ. Παλιά και νέα προβλήματα, παλιές και νέες προκλήσεις ζητούν νέες απαντήσεις.

Παπανδρέου και Γουλιέλμος Τέλος

    Σύντροφοι ξοδέψαμε 7 μήνες ασχολούμενοι αποκλειστικά με τον «οδηγό». Να, γιατί είπα μεταφορικά: έχουμε πρόβλημα στον «οδηγό», δηλαδή στο ηγετικό προσωπικό, στο «αμάξι» και στο «δρόμο». Και τον Σουμάχερ να έχεις, το «αμάξι» είναι βαρύ και ο δρόμος «μετατοπίζεται». Μετακινούνται οι τεκτονικές πλάκες στο παγκόσμιο, στο εθνικό, στο οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό, ιδεολογικό και ηθικό υπόστρωμα. Υπάρχουν επάλληλα ρήγματα σε διαφορετικά βάθη, μήκη και πλάτη που συγχρονισμένα προκαλούν σεισμικές δονήσεις και απαιτούν ανακατασκευή του δικού μας οικοδομήματος. Οι κοινωνικές δυνάμεις δεν είναι οι ίδιες με χθες και βέβαια δεν είναι πια εκπροσωπήσιμες και κυβερνήσιμες με τον παλιό τρόπο. Οι μηχανισμοί της κοινωνικής ανέλιξης που στήριζαν τον πολιτικό πυρετό για το ΠΑΣΟΚ τις προηγούμενες δεκαετίες τώρα δοκιμάζονται. Η ατμομηχανή της ανάπτυξης και της παραγωγής νέου κοινωνικού πλούτου πάει να ξεμείνει από καύσιμα καθώς συρρικνώνεται η παραγωγική βάση της χώρας, καταρρέει η ανταγωνιστικότητα, η εξωστρέφεια και καινοτομία της οικονομίας και υποχωρούν η ρευστότητα, τα εύκολα λεφτά από την ΕΕ και βέβαια και ο δανεισμός έχει τα όρια του. Τι άλλο να κάνει και το ευρώ; Αυτό κράτησε το πετρέλαιο σε όρια βιωσιμότητας της οικονομίας, αυτό κράτησε και τα επιτόκια δυσανάλογα χαμηλά με βάση το δημόσιο χρέος μας. Η ώρα της αλήθειας όμως έρχεται και η νέα διακυβέρνηση δεν θα είναι πρόσκληση σε πάρτυ. Η νέα εμπιστοσύνη του λαού και η νέα ικανότητα διακυβέρνησης δεν αποκτάται δωρεάν. Είμαστε ένα κόμμα που κυβέρνησε και θέλει να κυβερνήσει με νέο τρόπο και η χαζοχαρούμενη αριστεροσύνη των βολεμένων δεν του ταιριάζει και βέβαια η ανανέωσή του δεν μπορεί να είναι τύπου «Καλομοίρας». Απαιτεί μεγάλη προγραμματική και γνωστική πυκνότητα. Όλα όσα λέμε για βιώσιμη ανάπτυξη, «πράσινη» οικονομία, νέα οικονομία της γνώσης και των υπηρεσιών, μετασχηματισμό του δημόσιου τομέα, διεύρυνση και ανανέωση του κοινωνικού κράτους, όλα θα ακούγονται σαν σκέτη πολιτική λογοτεχνία που κρέμεται στον αέρα αν δεν ξεκαθαρίσουμε καλά στο μυαλό μας έγκαιρα ποια είναι τα μέσα, τα πλαίσια και τα εργαλεία που διαθέτουμε, ποια δομή συμφερόντων θα επαναπροσανατολίσουμε, σε ποιες κοινωνικές δυνάμεις θα στηριχτούμε, με ποιους συμμαχούμε, ποιους ουδετεροποιούμε, ποια μέτωπα ανοίγουμε, ποιος νέος κοινωνικός και πολιτικός συνασπισμός θα έχει τα κότσια να τα βγάλει πέρα στη δύσκολη μετάβαση της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας την επόμενη δεκαετία. Μέσα σε αυτήν την κατάσταση είπα ότι αν τυχόν δεν έχεις ατομικό «Σουμάχερ» η πολιτική σου γενετική πρέπει να συνθέσει έναν «συλλογικό». Κι αυτό προϋποθέτει ότι δεν πατά ο ένας γκάζι και ο άλλος φρένο, δε στρίβει ο ένας «δεξιά» και ο άλλος «αριστερά».

    Είμαστε σε εκείνη την οριακή στιγμή της πολιτικής που ο ηγέτης γίνεται Γουλιέλμος Τέλος. Τεντώνει το τόξο του και θα χτυπήσει ή το «μήλο» ή το «κεφάλι» του παιδιού. Είναι η οριακή στιγμή που κερδίζεις με ένα σωστό σπρώξιμο ή τα χάνεις όλα. Αυτή είναι η πρόκληση για τον Γιώργο Παπανδρέου, για τη νέα ηγεσία, για τον καθένα από εμάς, για το νέο ΠΑΣΟΚ.

    Φώναξα στον Πρόεδρο: «παίκτες υποτίθεται πως έχεις, ενδεκάδα έχεις;». Ορισμένοι βιάστηκαν να τα ρίξουν μόνο στον κόουτς. Πράγματι ο ηγέτης είναι σαν τον κόουτς που χάνει η ομάδα του 3-1 και λέει στο ημίχρονο στους παίχτες «παιδιά έτσι και έτσι, θα γυρίσουμε το παιχνίδι, θα το κερδίσουμε!» και αυτή η πίστη του είναι μεταδοτική. Αυτή τη μεταβίβαση πίστης, φρεσκάδας, εμπιστοσύνης, ενθουσιασμού χρειάζεται σήμερα ο κόσμος του ΠΑΣΟΚ. Αλλά συντρόφισσες και σύντροφοι ποτέ μην ξεχνάτε ότι τα γκολ τελικά τα βάζουν οι μεγάλοι παίκτες όχι οι προπονητές! Έχουμε μεγάλους παίκτες; Αν έχουμε απαιτούμε: «παίξτε μπάλλα!», διαφορετικά κρεμάστε τα παπούτσια σας. Ιδού η Ρόδος Ιδού και το πήδημα!

Κόντρα στον καιρό!

    Είμαστε μέσα στη δίνη μιας θύελλας κοινωνικών και πολιτικών ανακατατάξεων. Τι να κάνουμε; Δύο εναλλακτικές στρατηγικές έχει ο καπετάνιος στη φουρτούνα. Ή ρίχνει άγκυρα καταμεσής στο πέλαγος, αφήνει τον καιρό να ξεθυμάνει, να κατακάτσει ο κουρνιαχτός, να ξελαμπικάρει το μυαλό του, κρατά δημιουργική αναμονή κι ύστερα με σιγουριά καθορίζει την πορεία του. Ή σημαίνει emergency, πιάνει δυνατά το τιμόνι, φώτα πορείας, το πλήρωμα όλο στα πόστα του, κανένας πανικός, ήρεμη αυτοσυγκέντρωση, πάει κόντρα στον καιρό, αιφνιδιάζει αντιπάλους, εμπνέει θέληση κι εμπιστοσύνη στους ανθρώπους του, περνά πάνω και πέρα από τις παλιές γραμμές της ναυσιπλοΐας και οδηγεί με ασφάλεια το καράβι σε νέα λιμάνια. Τώρα πια η μόνη δυνατή στρατηγική για τους καπετάνιους του ΠΑΣΟΚ είναι η δεύτερη! Κόντρα στον καιρό! Τώρα θα φανεί ποιος είναι ποιος. Πριν, ένα μεγάλο πολύχρονο κύμα μας σήκωνε και μας οδηγούσε με ευκολία μπροστά. Τώρα που η μοίρα αντιστράφηκε και το κύμα πάει να μας πάρει από κάτω θα φανεί τίνος η θέληση σβήνει και τίνος χάνεται το κουράγιο και η έμπνευση.


    Μια λέξη μαγική

    Σοκαρισμένε σύντροφε από τις εξελίξεις μου ζητάς μια λέξη μαγική που θα μεταμορφώσει το σκηνικό και θα αλλάξει αυτόματα τη μοίρα μας. Δε φτάνουν πια οι λέξεις. Πέρασε η εποχή που οι χήνες έσωζαν με τα κραξίματά τους το Καπιτώλιο. Οι σάλπιγγες δεν ρίχνουν πια τα τείχη της Ιεριχούς. Δεσμευθήκαμε με τις «θέσεις» για μια Διαρκή Προγραμματική Εργασία, πρωτοφανή στην έκτασή της αλλά τώρα πια δε φτάνει ούτε το πρόγραμμα. Είμαστε στη φάση που «φίλοι» και αντίπαλοι λεηλατούν το πρόγραμμά μας, δανείζονται ή κλέβουν τις ιδέες και τις λέξεις – κλειδιά του και τις εντάσσουν σ’ ένα εντελώς αντίθετο από το δικό μας νοηματικό πλαίσιο. Αυτό συνέβη με το Εθνικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης των Γενεών, με τη Νέα Δημόσια Διαχείριση που συνδέει τις χρηματοδοτήσεις με τα τελικά αποτελέσματα. Αυτό με τα προγραμματικά συμβόλαια Πανεπιστημίων και κράτους, με τον φόρο υπεραξίας στο χρηματιστήριο... και έπεται συνέχεια. Τώρα ένα πραγματικό βήμα του κινήματός μας προς τα μπρος αξίζει όσο μια ντουζίνα προγράμματα όπως θα έλεγε ένας ιδεολογικός μας προπάτορας. Ασφαλώς και θα έρθει η ώρα να τα πούμε όλα με τη μία λέξη, με το μαγνητισμό του τελικού συνθήματος. Πριν πούμε όμως τη μια τελική λέξη πρέπει να πούμε τις τρεις, τις τριαντατρείς...τις 33.333, όσες και οι λέξεις της Οδύσσειας του Καζαντζάκη. «Ποια είναι η λέξη;» μου φώναζε ο Πρόεδρος. «Δεν τη λέω, τώρα θα καεί», του απάντησα. Κι όμως αν είχαμε δουλέψει σωστά τα τέσσερα αυτά χρόνια στην ερώτηση «ποιο είναι το πρόγραμμά σας;» θα μπορούσαμε να απαντήσουμε ότι το πρόγραμμά μας αποτελείται από τις εξής δύο λέξεις: «Γιώργος Παπανδρέου»! Κι όλοι θα καταλάβαιναν τι εννοούμε για τη ζωή τους, την εκπαίδευση και τη δουλειά των παιδιών τους, τη σύνταξή τους, το νέο τρόπο διακυβέρνησης, την ηθική αναγέννηση του δημόσιου βίου, την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας με ορίζοντα το 2020.

    Τώρα πρέπει απλώς να κάνουμε ένα πραγματικό βήμα μπροστά. Όλα τα άλλα θα έρθουν θέλουμε δε θέλουμε!

    ΣΥΝ και placebo

    Σύντροφοι, εδώ και πολλά χρόνια έχουμε πέσει στην «παγίδα της επιτυχίας». Σ’ αυτήν κατά καιρούς πέφτουν ομάδες, επιχειρήσεις, θέατρα και μουσικά σχήματα, κόμματα, θεσμοί ακόμα και χώρες. Ομάδα που κερδίζει δεν την αλλάζεις, είναι το δόγμα. Βλέπεις ισολογισμούς, βαθμολογίες, δημοσκοπήσεις, κόβεις εισιτήρια, κερδίζεις εκλογές, όλα φαίνονται θριαμβευτικά και αιώνια. Κι όμως βλέπεις ιστορία. Χάνεις τα «μικρά» που συμβαίνουν ανεπαίσθητα κάτω από το ραντάρ σου. Νέες ανάγκες, νέα γούστα, νέες αναζητήσεις έρχονται στην επιφάνεια, παύεις να ανταποκρίνεσαι στους παλιούς πελάτες και πολύ περισσότερο στους νέους, δυνάμει πελάτες κι έρχεται κάποια στιγμή που εμφανίζεται ενας απρόβλεπτος νεοεισερχόμενος στην αγορά μ’ ένα νέο ή δήθεν νέο προϊόν και την κάνει άνω – κάτω. Κάποτε άκουσα κάποιον να λέει σε ένα νομό της Κρήτης «και ένα γάιδαρο να τους βάλω υποψήφιο νομάρχη θα τον ψηφίσουν για να μην έρθει η Δεξιά». Ήταν απεριόριστη η πίστη στη δύναμη του εκκρεμούς. Δυοπώλιο είναι υποτίθεται και οι «πελάτες» τους αρέσει δεν τους αρέσει θα ξαναγυρίσουν. Κι εσύ όμως σύντροφε της «άλλης» αριστεράς βιάστηκες να αποχαιρετήσεις τον λεγόμενο δικομματισμό και πολύ περισσότερο τον διπολισμό. Είναι πολύ «σκληρός» όμως για να πεθάνει, είναι βαθιά ριζωμένος σε ιστορικά αντίπαλα πλειοψηφικά πολιτικά και κοινωνικά ρεύματα. Πρόσεξε: «εκάηκες τη μια φορά μην καίγεσαι την άλλη». Τα ίδια έλεγαν οι Ισπανοί Σύριζα. Κι όμως η Δεξιά και η Σοσιαλιστική αριστερά μοιράστηκαν το 85%. Αντίστροφα στη Γερμανία το SPD, το γερμανικό ΠΑΣΟΚ, έλεγε «ποτέ» με το LP, τον γερμανικό Σύριζα. Τώρα ο πρόεδρός του, ο σύντροφος Μπεκ, πήρε πίσω το «ποτέ». Προσαρμογή στην πραγματικότητα, είπε.

    Καλωσορίζουμε το μήνα του μέλιτος στον Συνασπισμό. Μακάρι να μην είναι μια μικρή, πρόωρη άνοιξη, ένα ξεγέλασμα κι ο πρώτος χιονιάς να μην κάψει τα λουλούδια της. Δεν θέλουμε να είναι ανεμογκάστρι. Χρειαζόμαστε ανταγωνιστές – συμπαίκτες για να συνδημιουργήσουμε τον «πράσινο – κόκκινο» νέο πολιτικό αστερισμό της πολυφωνικής, πλειοψηφικής, προοδευτικής αριστεράς. Ποθούμε να μοιραστούμε τις ευθύνες μιας νέας προοδευτικής εναλλακτικής λύσης ακόμα κι αν έχουμε αυτοδύναμη πλειοψηφία. Εμείς χωρίς περιστροφές παρουσιάζουμε στο λαό και στην «άλλη» αριστερά τη μόνη υπαρκτή και διαυγή νέα προοδευτική εναλλακτική λύση: να το πρόγραμμα ιδιαίτερα οι στόχοι - κλειδιά, να ο νέος τρόπος διακυβέρνησης, να οι κοινωνικές και πολιτικές συμμαχίες που θα τη συνδιαμορφώσουν και θα τη στηρίξουν. Μακάρι λοιπόν να ξεπεράσει ο ΣΥΡΙΖΑ τον διχασμό της προσωπικότητάς του που περιγράφουμε στις «θέσεις», τα άλυτα προβλήματα της φυσιογνωμίας και της στρατηγικής του και να γίνει ικανός να συνεργήσει. Πολλοί δικοί μας ίσως βιαστούν να πουν ότι ο «Αλέξης» δε δίνει λύση, είναι το μέτρο της κρίσης πολιτικής εκπροσώπησης όχι η διέξοδος απ’ αυτήν, ότι είναι ψευδο – φάρμακο. Αλλά και placebo να είναι, αυτό όπως ξέρουμε μπορεί να αλλάξει την ψυχολογία και τη χημεία του οργανισμού. Ενεργοποιεί τις ενδορφίνες και τα φυσικά αναλγητικά του και μπορεί κανείς, έστω προσωρινά, να νιώσει καλύτερα. Στο κάτω – κάτω τι είναι ο «Αλέξης»; 70 χρόνια μετά τη γέννηση του Θόδωρου, 40 χρόνια μετά τον Μάη του ’68 που μετείχε ο θερμόαιμος νεαρός Λαμπράκης, ο «Αλέξης» είναι – ας πούμε μεταφορικά - μια κλωνοποίηση του αναρχοφιλελεύθερου κομμουνιστή και υπαρξιστή στη νεότητά του Πάγκαλου. Κι εδώ ίσως ισχύει το «εκεί που είσαι ήμουνα κι εκεί που είμαι θα ‘ρθεις». Πού εκεί; Σ’ ένα νέο πολιτικό αστερισμό! Σε μια νέα πολιτική ήπειρο! «Αλέξη» μακάρι να είσαι η «πεταλούδα», αυτή η πολύ μικρή μεταβολή που προκαλεί ερήμην της δυσανάλογα μεγάλα αποτελέσματα ακόμα και καταιγίδα. Τη χρειαζόμαστε αλλά και χωρίς εσένα φτιάχνουμε μόνοι μας χαμηλό βαρομετρικό για την καταιγίδα! Ζήτω η καταιγίδα λοιπόν, ζήτω η κρίση! Περικλείνει την ευκαιρία και την ελπίδα ακόμα και τη «δημιουργική καταστροφή»! Αν όμως φανούμε ανάξιοι των περιστάσεων ίσως να σημαίνει και τη σκέτη καταστροφή.

    Έρωτας με «δέκατα»

    Τέλος απευθύνομαι σε σένα όμορφη συντρόφισσα που πίστεψες ότι βαρέθηκες τον Γιώργο, ξεπέρασες και τον Βαγγέλη και την Άννα και τον Κώστα, κι όλο το ΠΑΣΟΚ και πας για άλλα...Προχθές μου φώναζες χαιρέκακα «τίποτα δεν θα γίνει! Ποια επανίδρυση; Δεν υπάρχει πια κανένα πάθος για τίποτα». Με κτύπησες εκεί που πονώ αλλά να το ξέρεις: η πολιτική έχει μια κυκλική καμπύλη. Από τις μεγάλες προσδοκίες πέφτει στις μειωνόμενες, τις μικρές προσδοκίες. Από το πάθος στη συμπάθεια. Από τους υψηλούς πυρετούς στα «δέκατα». Καμιά φορά με τα «δέκατα» κάνεις καλύτερο έρωτα. Πολιτικός έρωτας με «δέκατα»! Αυτό μπορεί να είναι σ’ αυτή τη φάση η εκ νέου ίδρυση του ΠΑΣΟΚ. Πού ξέρεις όμως; Μια μέρα μπορεί να επιστρέψει και το πάθος! Ίσως κι ένας νέος πυρετός.

    Ξέρεις συντρόφισσά μου πού θα παιχτεί όλο το παιχνίδι με το ΠΑΣΟΚ; Θα ξαναπεί ο λαϊκός κόσμος για καθέναν από μας: είναι δικός «μας», είναι ένας από «μας» ή είναι ένας απ’ «αυτούς», ένας από την πολιτική κάστα που έχει αποξενωθεί από το λαό και τα προβλήματά του;

    Σε λίγους μήνες θα ξέρουμε αν το πράσινο comeback θα είναι χειροπιαστή πραγματικότητα ή θα περάσουμε, όπως συνέβη σε πολλά σοσιαλιστικά κόμματα στο παρελθόν, εκείνο το κρίσιμο όριο που και χρυσάφι να πιάσεις κάρβουνο γίνεται, οι διανοητικές και ψυχολογικές σου μπαταρίες αδειάζουν, η θέλησή σου χάνεται και τα πρόσωπά σου ακόμα και τα πιο άξια χλωμιάζουν, πας να επιτεθείς και βγαίνεις οφ-σάιντ, πας να πεις κάτι, ακόμα και το πιο τολμηρό και καινοτόμο, και κανείς δεν σε προσέχει, σου φεύγει ένας «πόντος» και ξηλώνεται όλος ο ιστός της αξιοπιστίας σου...

    Σ’ όσους άρχισαν τα βιαστικά μοιρολόγια να μην ξεχνούν ότι η πολιτική είναι μάχη εφεδρειών. Εξακολουθώ να πιστεύω ότι το ΠΑΣΟΚ που στη δυσκολότερη καμπή το ψήφισαν 2.727.000 συμπολίτες μας, ο ευρύτερος χώρος της προοδευτικής αριστεράς και κεντροαριστεράς διαθέτει τις πιο ισχυρές εφεδρείες σε ιδέες, σε πρόσωπα, σε υπόγειες, άγνωστες ακόμη, κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις. Η επιστροφή του στο ρόλο του πρωταγωνιστή της πολιτικής ζωής και η νίκη του στις εκλογές εξαρτάται από μας και μόνο από μας.

Παρασκευή 7 Μαρτίου 2008

Ο Σουμάχερ και το ΠΑΣΟΚ

Ο χρόνος είναι το παν στην πολιτική. Θυμηθείτε το κλασσικό «στις 24 είναι νωρίς, στις 26 είναι αργά». Οι χαμένες στιγμές δεν επιστρέφουν ποτέ οι ίδιες. Και το ΠΑΣΟΚ μετρά πολλές εδώ και χρόνια. Η τελευταία ήταν η 11η Νοεμβρίου. Αν το 8ο Συνέδριο δεν ανοίξει το δρόμο χειροπιαστά σε μια εκ νέου ίδρυση του τότε θα περάσουμε εκείνο το κρίσιμο όριο που γνώρισαν στο παρελθόν Βρετανοί Εργατικοί και τώρα οι Γάλλοι σοσιαλιστές όπου και χρυσάφι να πιάσεις κάρβουνο γίνεται, οι διανοητικές και ψυχολογικές σου μπαταρίες αδειάζουν, τα πρόσωπα χλομιάζουν, ότι και να πεις, ακόμα και το πιο τολμηρό και καινοτόμο, κανείς δε σε προσέχει, αρκεί να φύγει ένας «πόντος» για να ξηλωθεί όλη η αξιοπιστία σου και ο κοινωνικός ιστός σου και τότε σίγουρα χάνεις την πρωτοβουλία στην ανασύνθεση μιας πολυφωνικής προοδευτικής αριστεράς και στον ανασχηματισμό του πολιτικού σκηνικού. Ότι δεν κάνεις εσύ θα το κάνει η κρίση εναντίον σου.

Ο Γιώργος Παπανδρέου έδειξε ότι έχει υψηλά αντανακλαστικά μόνο όταν είναι κολλημένος στον τοίχο όπως συνέβη μέχρι τις 11 Νοεμβρίου. Μετά κυριάρχησαν οι δυνάμεις της αδράνειας σ’ όλους τους «αντίπαλους»- συμπαίκτες. Τώρα; Θα υπάρξει ένα πράσινο comeback;

Πρέπει να αντιληφθούμε ότι το πρόβλημα μας βρίσκεται και στον «οδηγό», δηλαδή στο ηγετικό προσωπικό και στο «αμάξι» και στο «δρόμο». Σουμάχερ δεν υπάρχει έτοιμος στο ΠΑΣΟΚ αλλά και να υπήρχε το «αμάξι» είναι βαρύ ενώ ο «δρόμος» έχει μετακινηθεί, οι τεκτονικές πλάκες έχουν μετατοπιστεί και στο υπέδαφος ενεργοποιούνται επάλληλα ρήγματα σε διαφορετικά βάθη και πλάτη. Ξεσπούν πάνω στο ΠΑΣΟΚ συγχρονισμένες προκλήσεις μεγάλης κλίμακας, που περιγράφονται στις «70+1» θέσεις (pdf) για την επανίδρυση του, στις οποίες πρέπει να απαντήσουμε απαντώντας ταυτόχρονα στο πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα της χώρας που είναι πολύ διαφορετικό από εκείνο της δεκαετίας του ’90.

Αν δεν υπάρχει ατομικός «Σουμάχερ», η πολιτική γενετική μας πρέπει να συνθέσει ένα συλλογικό.

Περισσότερα στον "Επισκέπτη της Παρασκευής" που ακολουθεί και στη συνέντευξη που έδωσα στην "Ελευθεροτυπία".

Τρίτη 4 Μαρτίου 2008

Κυριακή 2 Μαρτίου 2008

Yunus & Μικροδάνεια

Ο Παναγιώτης Βρυώνης έγραψε πρόσφατα για μία συνέντευξη του Muhammad Yunus όπου αναλύεται η λογική των μικροδανείων.

Λίγο μετά την απονομή του Νόμπελ Ειρήνης ο Yunus είχε συζητήσει με τη Δώρα Αυγέρη στο πλαίσιο της εκπομπής "Μητρόπολη του Κόσμου" που προβαλλόταν στην ΕΤ3.




Αυτό είναι το δεύτερο μέρος της δίωρης εκπομπής, το οποίο έχει το μεγαλύτερο κομμάτι της συνέντευξης. Ολόκληρη η εκπομπή βρίσκεται εδώ.

Δευτέρα 25 Φεβρουαρίου 2008

Ο Επισκέπτης της Δευτέρας!

Η σημερινή (25/2) ραδιοφωνική κουβέντα με το Νίκο Χατζηνικολάου στο Realfm 97.8



κατεβάστε το σε mp3

Την προσέθεσα και στο podcast του Έπισκέπτη'. Αν "παίζει" με διακοπές δοκιμάστε την παραπομπή για απευθείας κατέβασμα. Το Internet Archive είναι αργό σήμερα...


Κυριακή 24 Φεβρουαρίου 2008

Αποχαιρετισμός στον Φιντέλ

Αποχαιρετώντας τον Φιντέλ γυρίζουμε 49 χρόνια πίσω. Οι αντάρτες μπαίνουν στην Αβάνα. Φιντέλ, Τσε, Καμίλο, Ραούλ… Όμορφοι, νέοι, σταρ του σινεμά, ηρωικοί στη Σιέρα Μαέστρε, ρομαντικοί, επαναστάτες, ελευθεριακοί, ωραίες γυναίκες, Κομπέι Σεγούνδο, μάμπο, ρούμπα, τσα-τσά, η φοιτητική νεολαία όλου του κόσμου παραληρεί. Μήνας του μέλιτος ή κύκνειο άσμα της τελευταίας ουτοπίας ενός κόσμου όπως τον φαντάστηκε η μεγάλη γενιά του 1917; Οι επαναστάσεις όμως δεν εξελίσσονται όταν γίνουν καθεστώς όπως τις οραματίζονται οι εμπνευστές τους. Φιντέλ και Τσε, οι πιο αντιγραφειοκράτες από τους αντιγραφειοκράτες υιοθέτησαν βολονταριστικά, παρά τις προειδοποιήσεις των πάντων ακόμα και των Σοβιετικών, ένα πιο υπερσυγκεντρωτικό, κρατικιστικό και τελικά γραφειοκρατικό μοντέλο, ασύμβατο με το χαμηλό επίπεδο ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων της Κούβας.

Πάντα νιώθαμε άβολα να κάνουμε κριτική στον τελευταίο επιζήσαντα μεγάλο επαναστάτη του 20ου αιώνα, τον πεισματάρη, εγωκεντρικό και αυταρχικό ναυαγό της Καραϊβικής. Όταν ο φίλος του, ο Μίκης τον είπε «μονάρχη» πληγώθηκε αλλά δεν έκοψε τις σχέσεις τους. Το παράλογο εμπάργκο των Αμερικανών ενίσχυσε τον θρύλο του. Τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν μετά τις πρώτες σκοτεινές χρονιές της μετά-σοβιετικής εποχής. Ο πραγματισμός του Ραούλ κέρδιζε έδαφος απέναντι στην ξεροκεφαλιά του αδελφού του.


Η Κούβα μπορεί να ακολουθήσει ένα δικό της «κινέζικο δρόμο», πιο ανοιχτό, δημοκρατικό, χαρούμενο, με τα χρώματα της Καραϊβικής. Η Ευρώπη ακολουθώντας την Ισπανία πρέπει να εντατικοποιήσει τους πολιτικούς και εμπορικούς δεσμούς της με την Κούβα δίχως προϋποθέσεις. Η νέα αμερικανική ηγεσία περιμένουμε να άρει το εμπάργκο απέναντι σε μια γειτονική της χώρα που δε σκότωσε κανέναν Αμερικανό όπως έκανε με το Βιετνάμ που της έστειλε δεκάδες χιλιάδες φέρετρα.

Μετά τον Φιντέλ η ιστορία ίσως γίνει πιο βαρετή. Η Κούβα δε θα είναι η Χαμένη Ατλαντίδα της Επανάστασης. Η αναμονή για Μεσσίες και για μεγάλα γεγονότα θα υποχωρήσει. Ποιος ξέρει; Καθώς θα απομακρύνεται οριστικά από τη σκηνή ο Φιντέλ μπορεί να εξιδανικευθεί ξανά και ίσως γίνει ο νέος Μπολίβαρ, το σύμβολο μιας ειρηνικής οικονομικής ολοκλήρωσης στη Λατινική Αμερική. Εμείς αποχαιρετώντας τον Φιντέλ μαζί με τη νιότη μας αποχαιρετούμε έναν κόσμο που χάσαμε και ίσως χάθηκε για πάντα.

Κυριακή 17 Φεβρουαρίου 2008

Ζητείται ένα πρόσωπο - κλειδί

Tο οικοδόμημα του ΠΑΣΟΚ βρίσκεται πάνω σε μια σεισμογενή ζώνη, όπου ενεργοποιούνται διαδοχικά ρήγματα σε διαφορετικά βάθη. Δηλαδή, συγχρονίζονται μεγάλες προκλήσεις με διαφορετική χρονική κλιμάκωση, ιστορικό και κοινωνικό βάθος και πλάτος. Πολλοί «κάτοικοί» του βλέπουν μόνο τα οφθαλμοφανή επιφανειακά ρήγματα.

Ποιος άραγε είναι ο κεντρικός κρίκος που πρέπει τώρα να τραβήξουμε, ώστε με την ελάχιστη δυνατή ενέργεια να κινηθεί όλη η αλυσίδα μπροστά; Τώρα ξέρουμε ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε ξεπερνούν μια ψυχαναγκαστική ενότητα. Και αυτή αφορά στον προεδρικό θεσμό, το πολιτικό Συμβούλιο, τον γραμματέα, τη διεύθυνση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, τους τομείς του Ε.Σ.

Ο πρόεδρος έχει σωστό βλέμμα στα πράγματα, «σκοτώνεται» ηρωικά από το πρωί μέχρι το βράδυ, συχνά ολομόναχος, αλλά υπάρχει «κάτι» που πρέπει να αλλάξει γρήγορα και ριζικά στον τρόπο λειτουργίας του. Η «Χαριλάου Τρικούπη» πρέπει να γίνει πιο αποδοτική, διαφορετικά, όπως φώναξε σύντροφος προχθές σε δημοτική οργάνωση, το δίλημμα θα είναι «επανίδρυση ή ιδρυματοποίηση;»

Αυτή τη στιγμή στην κεντρική ηγετική λειτουργία του ΠΑΣΟΚ λείπει ένα πρόσωπο-κλειδί, αυτός που ηγείται στα μετόπισθεν, το Βήτα πρόσωπο, ένα πολιτικό και οργανωτικό ταλέντο με ισχυρή εξουσιοδότηση που θα δίνει γρήγορες λύσεις, θα συντονίζει, θα ελέγχει την εφαρμογή των αποφάσεων, θα κεντράρει στις προτεραιότητες και με ανιδιοτέλεια θα στηρίζει ολόπλευρα αυτόν που θα ηγείται μπροστά και εκτίθεται, το Αλφα πρόσωπο, τον Γιώργο Παπανδρέου. Αυτός πρέπει να είναι ο νέος γραμματέας. Ενας αποτελεσματικός, ευρύτερα αποδεκτός, δημοκρατικός «δικτάτορας»! Ισχυρός πρόεδρος, ολιγομελής αποδοτική συλλογική ηγεσία προτείνεται στις «Θέσεις».

Κυριακή 10 Φεβρουαρίου 2008

Το κλίμα, οι αγορές και η σύνταξη: Μία απάντηση...

Πριν μερικές ημέρες (27/1) η "Καθημερινή της Κυριακής" δημοσίευσε άρθρο του κ. Χάρη Μάκκα με τίτλο "Το κλίμα, οι αγορές και η... σύνταξη" στο οποίο ο συγγραφέας βιάστηκε να μου αποδώσει την ιδέα του «κρατικού υπερταμείου», δίχως να ενημερωθεί για το χαρακτήρα του και συνεπώς, a priori να αμφιβάλλει για την προοπτική του, αφού όπως συχνά λέγεται «δεν γίνονται αυτά στην Ελλάδα». Η συγκυρία όμως δεν επιτρέπει την εύκολη απαξίωση των κρατικών funds (SWFs), όταν οι παγκόσμιες υπερτράπεζες κάνουν καλλιστεία για να προσελκύσουν τα κεφάλαιά τους και να καλύψουν τις τρύπες τους. Πράγματι, ο Θεός να μας φυλάει από την αυθαιρεσία του κρατιστή πολιτικού ή γραφειοκράτη, όταν κάνει τον επενδυτή στις αγορές αλλά και από την αυταρέσκεια των γιάπηδων που πολύ σύντομα θα αντιληφθούν πικρά ότι το πραγματικό stress test θα το κάνει τελικά η χρηματοοικονομική κρίση.

Τι είναι το Εθνικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης των Γενεών λοιπόν, το οποίο είχα προτείνει στο παρελθόν, αλλά τώρα πια έχει υιοθετηθεί επίσημα από το ΠΑΣΟΚ και από το συνδικαλιστικό κίνημα;

Ολες οι αβεβαιότητες σε μία

Στο εθνικό fund οδηγηθήκαμε στην προσπάθεια να πετύχουμε ένα νέο, δίκαιο ισοζύγιο μεταξύ των γενεών. Τρεις - τέσσερις «καμπύλες» διαγράφονται απειλητικές για τη νέα γενιά: του εκρηκτικού κόστους υγείας, του ακάλυπτου ασφαλιστικού «χρέους», του δημόσιου χρέους και του περιβαλλοντικού «χρέους», δηλαδή του κόστους για να διατηρήσουμε το περιβάλλον, τουλάχιστον στα επίπεδα του ’90. Ετσι, στραφήκαμε στις μακρο-αβεβαιότητες και διαπιστώσαμε την παράλληλη χρονική τους κλιμάκωση. Τι κάνουμε λοιπόν όταν αντιμετωπίζουμε πολλές αβεβαιότητες με τον ίδιο χρονικό ορίζοντα; Ο,τι και στα μαθηματικά όταν έχουμε πολλές και δύσκολες εξισώσεις. Τις λύνουμε όλες μαζί κατά ομάδες και όχι μία μία χωριστά. Κάνουμε μια θαυμάσια αντιστάθμιση κινδύνων. Αβεβαιότητες του Νέου Καπιταλισμού, της παγκοσμιοποίησης, του χρηματοοικονομικού συστήματος, της δημογραφικής γήρανσης, της κλιματικής αλλαγής, της μετανάστευσης, της μέσης αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας, των μεταβολών στην κοινωνική σύνθεση και τη δομή της απασχόλησης, των νέων σχημάτων περάσματος της νεολαίας στην ενηλικίωση ακόμα και των νέων μοντέλων οικογένειας. Είχα υπολογίσει, για παράδειγμα, ότι αν είχαμε μια μέση αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας ανά ώρα 2,5%-3%, την επόμενη εικοσαετία τότε θα δημιουργούσαμε κοινωνικό πλούτο που θα έφτανε για όλες τις γενιές. Δηλαδή, το βαθύτερο μυστικό του συνταξιοδοτικού βρίσκεται πέρα από το στενό πυρήνα μιας ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, στην παραγωγικότητα και συνεπώς στην εκπαίδευση, την τεχνολογία, την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα. Δεν έχουμε, όμως, στο χέρι αυτή την αύξηση της παραγωγικότητας. Προκύπτει, έτσι, με δραματικό τρόπο η ανάγκη να στηρίξουμε συμπληρωματικά με τις αποδόσεις ενός εθνικού fund το σύστημα της κοινωνικής ασφάλισης στη δυσκολότερη καμπή του και να ελαφρώσουμε τα βάρη που θα πέσουν στους νέους εργαζόμενους στη μεταβατική περίοδο προς μια νέα βιώσιμη αρχιτεκτονική του με ορίζοντα το 2030. Αυτή η μεταβατική γενιά της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης κινδυνεύει να πληρώσει και τις δικές της συντάξεις και των γονιών της. Πολύ περισσότερο αν προχωρήσουμε σ’ ένα μεικτό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης όπου το κράτος καλύπτει το μη ανταποδοτικό μέρος της σύνταξης, ενώ το ανταποδοτικό της καθορίζεται μ’ ένα δείκτη «νοητής» κεφαλαιοποίησης ή με την εισαγωγή στοιχείων μερικής κεφαλαιοποίησης, όπως προτείνουν άλλοι.

Αυτόνομο, κλειδωμένο

Φιλοδοξούμε, λοιπόν, να ιδρύσουμε το Εθνικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης των Γενεών, το οποίο θα έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

Πρώτο, η χρηματοδότησή του θα προέλθει από τα «μια και έξω» έσοδα του Δημοσίου από τις μετοχοποιήσεις, την εκμετάλλευση της ακίνητης περιουσίας του με σύγχρονα χρηματοοικονομικά εργαλεία, τις αδειοδοτήσεις της κινητής τηλεφωνίας, της τηλεόρασης κ.ά., καθώς και από έναν πράσινο φόρο στις σημαντικές εκπομπές CO2, ο οποίος θα υποκαταστήσει την αγορά των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στην επερχόμενη μετα-Κιότο περίοδο.

Δεύτερο, το fund αυτό θα είναι κλειδωμένο τουλάχιστον για μια δεκαετία και στη συνέχεια θα καταβάλει ετήσιες προγραμματισμένες χρονοπληρωμές για τη στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος. Ο μακρύς χρονικός του ορίζοντας προσδιορίζει το προφίλ ρίσκου - απόδοσης, αφού του δίνει τη δυνατότητα να απορροφά την αστάθεια των αγορών.

Τρίτο, θα είναι αυτόνομος από την κυβέρνηση χρηματοοικονομικός λογαριασμός μακροπρόθεσμης επένδυσης, με υψηλού επαγγελματικού επιπέδου διεύθυνση, χαμηλό κόστος διαχείρισης, τακτική αξιολόγηση από την Τράπεζα της Ελλάδος και με λογοδοσία στη Βουλή. Στο βιβλίο μου «Θηλυκό Πόκερ» έχω περιγράψει αναλυτικά τις ολέθριες συνέπειες του fund αν η κυβέρνηση ή άλλες ομάδες πίεσης μέσω των ΜΜΕ επηρέαζαν τις επενδυτικές επιλογές του.

Τέταρτο, η συγκεκριμένη δομή του αποτελεί για εμάς θέμα ανοιχτής συνεισφοράς και διαβούλευσης. Θα μπορούσε ενδεχομένως να είναι, για να αποφύγουμε τις παθολογίες του πολιτικού συστήματος, ένας απλός Λογαριασμός που κατανείμει το χρήμα με διαγωνισμό σε ανεξάρτητους «διαχειριστές κεφαλαίων» με τρίχρονα συμβόλαια συγκεκριμένων δεσμεύσεων δίχως να εμπλέκεται στις επιλογές των επενδυτικών προϊόντων. Θα μπορούσε, επίσης, να είναι ένα «επενδυτικό κεφάλαιο» με διαφορετικά στρώματα ρίσκου - απόδοσης. Ενα πρώτο στρώμα χαμηλού ρίσκου θα εξασφάλιζε με βεβαιότητα τις εγγυημένες χρονοπληρωμές στο σύστημα. Ενα δεύτερο θα ήταν σχετικά υψηλότερου ρίσκου και απόδοσης. Και ένα τρίτο, πιο επιθετικό θα εξασφάλιζε μπόνους πολύ υψηλής απόδοσης, ώστε να εκμεταλλεύεται τις ευνοϊκές συγκυρίες. Μπορεί, όπως προτείνουν άλλοι, να είναι μια μετεξελιγμένη μορφή «αμοιβαίων κεφαλαίων» που εσωτερικεύει μια σχετικά πιο επιθετική επενδυτική στρατηγική διαφοροποίησης και αντιστάθμισης κινδύνων. Σε μια πρώτη φάση του, πιο συντηρητική, το Δημόσιο θα καθόριζε θεμελιώδεις αναλογίες ανάμεσα στα επενδυτικά προϊόντα (μετοχές, ομόλογα, real estate, εμπορεύματα, «εναλλακτικοί επενδυτές») Ελλάδας, Ευρωζώνης και διεθνή. Θα έβαζε ανώτατο όριο π.χ. 3% στην κτήση μετοχών μιας επιχείρησης. Η καλή νορβηγική εμπειρία μπορεί να είναι χρήσιμη, αλλά η περίπτωση του δικού μας fund είναι αρκετά διαφορετική και συνεπώς δεν μπορούμε να τη μιμηθούμε.

Πράσινος μετα-Κιότο φόρος

Ενα αυτονόητο ερώτημα είναι γιατί προκρίνουμε ένα αναλογικό και δίκαιο πράσινο φόρο στις σημαντικές πηγές εκπομπής CO2, πέρα από τα προβλεπόμενα όρια, έναντι της υφιστάμενης «αγοράς» δικαιωμάτων εκπομπής του Κιότο; Η «αγορά» είναι γοητευτική στη σύλληψή της, αλλά δεν δούλεψε όπως υποθέταμε. Οι πιο ρυπογόνες βιομηχανίες της Ευρώπης αγοράζουν φθηνές άδειες εκπομπής από τρίτες χώρες και συνεπώς αναβάλλουν την εισαγωγή των καθαρών τεχνολογιών. Δεν έχουν κίνητρο. Οι αυξομειώσεις των αδειών εκπομπής δυσκολεύουν τον προγραμματισμό των επιχειρήσεων. Η πράσινη λαϊκή κινητοποίηση χάνει το στόχο της, αφού οι ρυπογόνες πηγές συνεχίζουν νόμιμα να εκπέμπουν ασύδοτα στο άμεσο περιβάλλον των ανθρώπων. Τα έσοδα από την επιβάρυνση των ρυπογόνων δραστηριοτήτων μεταφέρονται πολύ μακριά σε τρίτες χώρες, και τα κράτη των χωρών εκπομπής CO2 έχουν μειωμένο ενδιαφέρον επιθεώρησης και ελέγχου.

Απαντήσεις σε εύλογα ερωτήματα

Η ιδέα του πράσινου φόρου τώρα που ξανάνοιξε η διεθνής μετα-Κιότο συζήτηση μπορεί να αφαιρέσει τα προσχήματα από τη νέα αμερικανική ηγεσία και από τις ισχυρές αναδυόμενες χώρες όπως η Κίνα προκειμένου να συμμετέχουν στη συμφωνία. Το κυριότερο, το εθνικό fund αλληλεγγύης συνδέει τον πράσινο φόρο με τη σύνταξη και ακόμα με χρηματοδότηση της μείωσης του μη μισθολογικού κόστους της εργασίας ιδιαίτερα των εισφορών των νέων και συνεπώς μπορεί να δημιουργήσει ένα πανευρωπαϊκό κοινωνικό κίνημα με πρωτοφανές δυναμικό. Συμπυκνώνει σε μια ιδέα βασικές μας αξίες: το περιβάλλον, την εργασία, την κοινωνική ασφάλιση, τη δικαιοσύνη των γενεών και βέβαια την εθνική, ευρωπαϊκή και διεθνή διάσταση των προγραμματικών μας απαντήσεων.

Το τελευταίο επίσης αυτονόητο ερώτημα είναι γιατί να μην πάνε τα έσοδα του πράσινου φόρου στο περιβάλλον; Προκρίνουμε κατά προτεραιότητα, ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια, τη στήριξη του fund γιατί πρέπει να έχει στην αφετηρία του ένα κρίσιμο μέγεθος ώστε να κάνει σωστή διαφοροποίηση επενδύσεων. Επίσης, η σύνταξη κινητοποιεί περισσότερο το λαό. Τα έσοδα του πράσινου φόρου θα είναι σχετικά «λίγα» για τα έργα που σχεδιάζουμε στο περιβάλλον, αλλά θα γίνουν «πολλά» μέσα από τo fund. Το κυριότερο έχουμε αξιολογήσει ότι ο πράσινος φόρος θα αφομοιωθεί καλύτερα από την οικονομία, θα δουλέψει πιο αποτελεσματικά και επίσης έχουμε αποφασίσει ότι δεν θα επαναλάβουμε με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τα αδιέξοδα της επιδοματικής γεωργίας που έπληξαν κάθε δημιουργική πνοή στην ύπαιθρο. Αυτός είναι ο χάρτης πορείας του νέου ΠΑΣΟΚ και όπως γνωρίζετε και ο πιο αναλυτικός χάρτης είναι πάντα φτωχότερος από την πραγματικότητα, από τον πλούτο των ιδεών που θα συμπληρώνουν, θα διορθώνουν ή θα απορρίπτουν τις θέσεις μας.

-------
[ακολουθεί και ο πιο πρόσφατος "Επισκέπτης της Παρασκευής]


Ο Επισκέπτης της Παρασκευής 8 Φεβρουαρίου