Τετάρτη, 7 Ιανουαρίου 2015

Εχουν ακουστεί και χειρότερα στην Ευρωζώνη

Όταν η ψήφος των Ιρλανδών ενόχλησε το πολιτικό κατεστημένο της Ευρωζώνης στο δημοψήφισμα το 2005 ο Σαρκοζί, Πρόεδρος της Γαλλίας είπε:

“Αυτοί οι Ιρλανδοί είναι στ’ αλήθεια μαλάκες. Περιδρόμιασαν εις βάρος της Ευρώπης για πολλά χρόνια και τώρα τα τινάζουν όλα στον αέρα!”

Ο Ζισκάρ κάλεσε τους Ιρλανδούς “να ψηφίσουν εκ νέου!” 

Ο Κουσνέρ, Υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας κάλεσε τους Ιρλανδούς “να ψηφίσουν ναι από ευγνωμοσύνη προς μια Ευρώπη που τους έβγαλε από τη μιζέρια”.

Μια ακόμη πρόσφατη κακή στιγμή μιας Ευρώπης -ειδικά μιας Γαλλίας- που προδίδει τον εαυτό της υποταγμνένη στην τετραγωνισμένη τευτονική αυστηρότητα.

Σάββατο, 3 Ιανουαρίου 2015

νέα κυβέρνηση - νέα minimax διαπραγμάτευση


Αποδραματοποίηση απέναντι στην ταινία τρόμου της Δεξιάς. Στην Ευρωζώνη της συνεχούς διαπραγμάτευσης δεν υπάρχει η Μεγάλη Νύχτα της Λύτρωσης ή της Καταστροφής (Grexit) ούτε ένα μονόπρακτο στοίχημα 50% - 50%, κορώνα - γράμματα, έχασες - έφυγες.

Μια νέα προοδευτική κυβέρνηση με διάρκεια και προοπτική στην ανοικοδόμηση μιας μεταμνημονιακής παραγωγικής Ελλάδας θα πρέπει να ακολουθήσει τις αρχές μιας minimax διαπραγμάτευσης:

Πρώτο, προσδιορίζεις τα minimum και maximum στη συγκεκριμένη κατάσταση. Τραβούν, τραβάς το σχοινί, δεν το κόβεις, μέχρι να καταλήξετε στην optimum λύση, την καλύτερη δυνατή από τις χειρότερες που έχεις μπροστά σου. Πρόκειται πάντα για έναν optimum συμβιβασμό ανοιχτό σε νέες ωριμάνσεις και νέους συσχετισμούς, στα όρια -μεταθετά- της πολυπλοκότητας και της αλληλεξάρτησης της Ευρωζώνης. Αν για σένα minimum είναι ενδεχόμενα η κανονική πιστωτική γραμμή της EKT προς τις ελληνικές τράπεζες, η σταθεροποίηση χαμηλού επιτοκίου, η επιμήκυνση, η μείωση των πρωτογενών πλεονασμάτων και η περίοδος χάριτος -για τους εταίρους μπορεί να είναι η δέσμευσή σου σε ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Το maximum εφικτό για σένα στην ημερήσια διάταξη πρέπει να είναι η σημαντική απομείωση και της ονομαστικής αξίας του χρέους -με άμεση ή μεταμφιεσμένη περικοπή (κατάψυξη)-, η οποία θα περάσει στο σύνολο ή μερικά στην παρούσα, δεύτερη ή σε επόμενη, τρίτη, αναδιάρθρωση του χρέους στον καταλληλότερο χρόνο για τις δύο πλευρές.

Δεύτερο, η minimax διαπραγμάτευση μεταξύ των εταίρων δεν είναι zero-sum-game (ό,τι κερδίζει η μία πλευρά το χάνει η άλλη) αφού η αντιστροφή της αντιαναπτυξιακής λιτότητας θα είναι προς όφελος όλων. Αλλά δεν είναι και chicken - game (παιγνίδι κότας) όπου οδηγός ερχόμενος στην ίδια ευθεία με το επερχόμενο αυτοκίνητο πατά τυφλά γκάζι με την προσδοκία ότι ο άλλος θα σκεφτεί ορθολογικά -θα βγει “κότα”- και θα στρίψει πρώτος. Το chicken - game -η ακρότατη ανάληψη κινδύνων- είναι απολύτως ασυμβίβαστο με τη λειτουργία των θεσμών της Ευρωζώνης όπως και των μεμονωμένων κυβερνήσεών της. Γενικότερα δεν είναι μέθοδος του risk management όταν διαχειρίζεσαι ξένα λεφτά ή τις τύχες ενός έθνους.

Τρίτο, η αποφυγή μεμονωμένων ενεργειών και τετελεσμένων στα μείζονα είναι αυτονόητη στην Ευρωζώνη αλλά ταυτόχρονα η Βουλή των Ελλήνων έχει ένα ευρύτατο φάσμα δικαιοδοσίας στη συντεταγμένη, κλιμακωτή αποδέσμευση από τη νομοθεσία και τα τελικά αποτελέσματα των μνημονίων. Ωστόσο η “αποφυγή μεμονωμένων ενεργειών” έγινε το άλλοθι του “ξέχνα το Γιάννη!”, του προκαταβολικού αυτοπεριορισμού των ελληνικών θέσεων στα όρια του Σόιμπλε με αποτέλεσμα την αποτυχία τριών στη σειρά κυβερνητικών σχημάτων να επανατοποθετήσουν το ελληνικό ζήτημα στην Ευρωζώνη. Οι Έλληνες διαπραγματευτές ήταν ενταγμένοι σε σύστημα προϊσταμένων - υφισταμένων της Ευρωζώνης κι όχι με το αζημίωτο όπως αποδεικνύει η περίπτωση Στουρνάρα.

Τέταρτο, η ελληνική πλευρά θα πρέπει να αναδείξει στη διεθνή κοινή γνώμη, τα κοινοβούλια και τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης το παράδοξο στη διαχείριση της κρίσης: έχουν συντελεστεί θεσμικά όλα τα μεγάλα βήματα -πλην ευρωομολόγου- και απολύτως τίποτα που να μεταβάλει ουσιωδώς τα πράγματα στις χώρες της περιφέρειας ειδικά στην Ελλάδα στην οποία η εσωτερική υποτίμηση δεν προάγει την αναγκαία εξωστρέφεια. Η λειτουργία του ESM συνοδεύεται με τον παραλογισμό: “σας δίνουμε λεφτά να αποπληρώνετε τα δάνεια με την προϋπόθεση ότι ακολουθείτε ένα πρόγραμμα ύφεσης που αυξάνει το χρέος”. Η Τραπεζική Ένωση αφορά στην επόμενη κρίση -ένα είδος γραμμής Μαζινό για τον επόμενο “πόλεμο”- που δεν επιλύει κανένα πρόβλημα ρευστότητας. Το Επενδυτικό Ταμείο του Γιούνκερ βασίζεται στην προσδοκία του θαύματος των Επτά Άρτων στην έρημο και είναι αμφίβολο ότι μπορεί να κινητοποιήσει ιδιωτικά κεφάλαια στην Ελλάδα. Τέλος η Ποσοτική Χαλάρωση του Ντράγκι θα μείνει πλατωνική αν δεν περάσει σε επιθετική αγορά κρατικών ομολόγων και κυρίως ενός νέου αναπτυξιακού ομολόγου ειδικού σκοπού που πρέπει να εκδώσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

Παρασκευή, 2 Ιανουαρίου 2015

2015: Προγνώσεις και το “σύνδρομο του φαβορί”


Το 2015 είναι μια ευρωπαϊκή χρονιά προγνώσεων για τα εκλογικά αποτελέσματα σε Ελλάδα, Βρετανία, Ισπανία, Πολωνία, Πορτογαλία, Δανία, Φιλανδία, Εσθονία. Γενικά η κρίση ήταν μια ιστορία αποτυχίας των σοφών Νοστράδαμων αλλά το 2014 οι μη προγνώσιμες εκπλήξεις περιορίζονται: στην κάθετη πτώση των τιμών του πετρελαίου· τη ρώσικη περιπέτεια στην Ουκρανία· την ανάδυση του ισλαμικού ISIS σε Ιράκ και Συρία. Ωστόσο τα κόμματα που προηγούνται στις προγνώσεις και τις δημοσκοπήσεις των οκτώ χωρών πρέπει να προφυλαχθούν από το “σύνδρομο του φαβορί” που κτύπησε το 2014 τη βραζιλιάνικη εθνική ομάδα και διέψευσε τα στοιχήματα για τη σχεδόν βέβαιη επικράτησή της στο Παγκόσμιο Κύπελλο μέσα στην έδρα της.


Η θετική πρόγνωση για τη νίκη ενός κόμματος ασφαλώς τροφοδοτεί πολλαπλασιαστικά κύματα στους ταλαντευόμενους ψηφοφόρους αλλά συχνά και μια αντίστροφη ροπή, μια ψυχολογική παγίδα που περιγράφεται ως “σύνδρομο του φαβορί” ή στη γλώσσα της ψυχανάλυσης “σύνδρομο ματαίωσης” το οποίο βέβαια μπορεί έγκαιρα να εξουδετερωθεί. Δηλαδή όταν πλησιάζει να δρέψει τον καρπό που αποτελούσε διακαή πόθο του… ακούσια, υποσυνείδητα οδηγείται σε σφάλματα της τελευταίας στιγμής που μπορεί να περιορίσουν τα εκλογικά του αποτελέσματα. Μια φούρια, μια τύφλωση στους κρυφούς κινδύνους ή μια υποτίμηση του τραυματισμένου αντιπάλου ο οποίος είναι βέβαιο ότι θα κτυπήσει αδυσώπητα στα πιο ευάλωτα σημεία του, στις ακάλυπτες πλευρές του, τις ζώνες ασάφειάς του ή σ’ οποιαδήποτε αταξία και έλλειψη συνοχής στις γραμμές του. Μια λησμοσύνη της λαϊκής σοφίας “οι μικρές πέτρες κρατούν τις μεγάλες”. Μια παραγνώριση της διεισδυτικότητας παλαιών και νέων απρόβλεπτων παικτών σε μια σειρά χώρες.

Cool head λοιπόν, συγκέντρωση, ηρεμία και πειθαρχία, κεφαλαιοποίηση του απροσδόκητου και τότε ο αέρας των κομμάτων που προηγούνται στην Ευρώπη ενισχυμένος με το ενδεχόμενα ευνοϊκό ισοζύγιο θετικών - αρνητικών προσδοκιών στην κοινωνία μπορεί να αποτρέψει το παράδοξο “σύνδρομο του φαβορί”.

Τετάρτη, 31 Δεκεμβρίου 2014

Η επιλεκτική μνήμη των Γερμανών και το ελληνικό παράδο

Το 2015 η Βρετανία θα αποπληρώσει τα χρέη της από τους ναπολεόντειους πολέμους και τον πρώτο και δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Την ίδια στιγμή οι Financial Times (30/12/14)* με φόντο την σκηνή του ελληνικού κοινοβουλίου της 29ης Δεκεμβρίου υπενθυμίζουν στην Γερμανία την επιλεκτική της μνήμη μια και αρνιέται στους Έλληνες αυτό που έκαναν οι υπερχρεωμένοι νικητές Σύμμαχοι προς όφελός της: τη διαγραφή των χρεών της με την μεταπολεμική συμφωνία London Debt Agreement στην οποία στηρίχτηκε το οικονομικό θαύμα της Δυτικής Γερμανίας. Δηλαδή οι φορολογούμενοι των νικητών σήκωσαν τα βάρη των ηττημένων. Θα μου πείτε ότι τώρα δεν υπάρχει το αντίπαλο δέος της Σοβιετικής Ένωσης. Εντάξει, αλλά το παράδοξο είναι ελληνικά χείλη να σπεύδουν να απονομιμοποιήσουν προκαταβολικά την προοπτική της απομείωσης του ελληνικού χρέους - στην κλιμάκωση του οποίου έχουν καθοριστική ευθύνη οι πιστωτές πριν και μετά την χρεωκοπία και τα μνημόνια.

(διάβασε: Forgive the debt or earn the wrath of its victims - John Plender, Financial Times, 30/12/14)

Τρίτη, 30 Δεκεμβρίου 2014

ο αιφνιδιάζων αιφνιδιάστηκε

ο αιφνιδιάζων αιφνιδιάστηκε
Ή νωρίς να καταλάβεις εξ απροόπτου τον αντίπαλο ή αργά όταν του ‘χεις σπάσει τα νεύρα στην αναμονή. Στην περίπτωσή σου συνέβη το χειρότερο: ο αιφνιδιάζων όχι μόνο αιφνιδιάστηκε αλλά κι έχασε πρώτος την υπομονή του.

οδό διαφυγής
Δίνε στη νικημένη παράταξη μια οδό διαφυγής, μην την οδηγείς σε απόγνωση σε μια μάχη μέχρις εσχάτων.

Δευτέρα, 29 Δεκεμβρίου 2014

29η Δεκεμβρίου: τέλος ή απαρχή;

Η 29η Δεκεμβρίου 2014 εκ των πραγμάτων σημαδεύει το πολυθρύλητο τέλος της μεταπολίτευσης με την αποφασιστική συμμετοχή στα πράγματα της χώρας των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων που αποδέσμευσε με εκρηκτικό τρόπο η οικονομική της χρεωκοπία. 

Η τόλμη και η φρόνησις πρωταγωνιστών και λαού θα αποφασίσουν αν η Ιστορία θα καταγράψει την ημερομηνία αυτή ως την απαρχή μιας νέας εποχής, μιας ασφαλούς αλλαγής προς το καλύτερο με προοπτική εντός της Ευρωζώνης ή μιας μέρας ενός ακόμη “σκληρού Δεκέμβρη” όπου η εθνική ηγεσία δεν ήταν συγχρονισμένη με τη φυσιογνωμία και το κάλεσμα των καιρών.

Σάββατο, 27 Δεκεμβρίου 2014

Καραντίνα ή νέος κυβερνητικός συνασπισμός;

Μη σπαταλάτε ενέργεια για κάτι που δεν υπάρχει πλέον. Οι ραγδαίες ανακατατάξεις (πρωτιά ΣΥΡΙΖΑ, συρρίκνωση και δυϊσμός του ΠΑΣΟΚ, σύμπραξη της ΔΗΜΑΡ, Ποτάμι με κοινοβουλευτική ομάδα, πρωτοφανής αριθμός ανεξαρτήτων, υπόδικοι βουλευτές της Χρυσής Αυγής) αφήνουν εδώ και καιρό ξεκρέμαστη, κυριολεκτικά στον αέρα, τη σημερινή σύνθεση της Βουλής.

Τις εκλογές προδίκασε ο Πρωθυπουργός όταν αιφνίδια στο κατακαλόκαιρο υιοθέτησε το προεκλογικό σενάριο “μελωδία της ευτυχίας” -βγαίνουμε στις αγορές, σχίζουμε το μνημόνιο, διώχνουμε το ΔΝΤ- κι όταν το “άδειασαν” οι αγορές και οι εταίροι ενεργοποίησε το σενάριο “ταινίας τρόμου” με τη βίαιη, δίχως διαβούλευση επίσπευση της προεδρικής εκλογής, με μια ζαριά, δίχως “ζώνη ασφαλείας”. Όλα τα υπόλοιπα, όπως το ατομικό κυνήγι κεφαλών για τους 180, αποτελούν μια εύλογη τακτική προεκλογικής ομπρέλας της ΝΔ και δημιουργίας μια υγειονομικής ζώνης απομόνωσης (καραντίνας) γύρω από τον ΣΥΡΙΖΑ. Γι’ αυτό δεν επιδιώχθηκε καμία έγκαιρη αξιόπιστη πολιτική διαβούλευση που θα εξακρίβωνε τη δυνατότητα ενός έντιμου, δημοκρατικού, προωθητικού συμβιβασμού, ανοιχτού στους νέους συσχετισμούς.

Αν βέβαια ο Αλέξης Τσίπρας ήταν πιο μακιαβελικός ίσως επαναλάμβανε την τακτική του Ανδρέα Παπανδρέου του 80’ που έδωσε ανοχή στην εκλογή Καραμανλή στην Προεδρία για να κερδίσει με ασφάλεια το 48% το 81’. Να απέφευγε δηλαδή το τρίμηνο των “Βερμούδων” και να εγκατέλειπε την Κυβέρνηση στα απόνερα και τα παλίνδρομα κύματα της χρεωκοπίας. Έτσι θα του έστρωναν ακούσια “κόκκινο χαλί” με τακτή ημερομηνία εκλογών. Ωστόσο δεν του άφησαν περιθώριο για έναν τέτοιο ελιγμό αλλά ούτε και η αίσθηση επείγοντος των κοινωνικών δυνάμεων που αντιπροσωπεύει ο ΣΥΡΙΖΑ εν μέσω χρεωκοπίας τον έκαναν εφικτό.

Όλα αυτά είναι τώρα ιστορία. Το βλέμμα πρέπει να είναι στραμμένο στο σχηματισμό προοδευτικής κυβέρνησης ευρύτατων συνεργασιών ενώ θα παραμείνει ανοιχτός ο δίαυλος της εθνικής συνεννόησης με πρώτο βήμα την μετεκλογική ανάδειξη Προέδρου τουλάχιστον με 200 βουλευτικές ψήφους.

Παρασκευή, 26 Δεκεμβρίου 2014

Στο κανάλι

στο κανάλι
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος -σημείωσε ο Αλέξανδρος Σβώλος, ο σοσιαλιστής στη συνέχεια του ΕΑΜ- έδωσε ευφυή διέξοδο στο ακαθόριστο επαναστατικό κίνημα του 1909 και στο λαϊκό ρεύμα των αγανακτισμένων της εποχής του με την “εγκοίτωσιν” του, τη διοχέτευση του σ’ ένα μεταρρυθμιστικό, συνταγματικό κανάλι. Το θεμελιώδες αυτό πολιτικό ζήτημα επανεμφανίζεται με νέες παραλλαγές πάντα σε εποχές ταχύτατων ανακατατάξεων.
(Μόνο κολλημένα μυαλά δεν αντιλαμβάνονται σήμερα ότι η βιώσιμη πολιτική σταθερότητα εντός της ευρωζώνης είναι ανέφικτη δίχως το καναλιζάρισμα στα πράγματα της χώρας των νέων κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων που αποδέσμευσε με εκρηκτικό, άτακτο τρόπο η χρεωκοπία και η θεραπευτική των Μνημονίων.)

μα τώρα δεν μπορώ…
“Αχ, μωρέ σύντεκνε!” λέει ο Ελευθέριος Βενιζέλος στον συνομιλητή του καθώς βάδιζαν στη Χαλέπα “Αν μου’ λεγες πριν είκοσι χρόνια να μεταφέρω τα Λευκά Όρη μέσα στα Χανιά θα σου έλεγα: Ναι, μα το θεό, μπορώ. Μα τώρα…”
(Ο επαναστάτης του Θέρισου, αυτός που είχε υπέρμετρη πίστη στο “καλό του άστρο”, μετά το Μεγάλο Κραχ και την ελληνική χρεωκοπία που ακύρωσε τα σχέδια του και διέλυσε όλες τις ψευδαισθήσεις του, αναγνωρίζει τα όρια που βάζει στο βολονταρισμό του ο συσχετισμός των δυνάμεων και η πολυπλοκότητα της παγκόσμιας οικονομικής αλληλεξάρτησης.)

Διαβάστε συνολικά τους αφορισμούς