Σεμινάρια για τη Νέα Πολιτική Οικονομία

Πριν 3 μήνες περίπου είχα γράψει για μία σειρά σεμιναρίων στην οποία συμμετείχα με θέμα την "Νέα Πολιτική Οικονομία" Τα σεμινάρια είχαν καταγραφεί σε βίντεο. Μπορείτε να δείτε το πρώτο από αυτά με τίτλο "Ρίσκο και Αβεβαιότητα" χρησιμοποιώντας τον vpod player στα δεξιά. Κάθε διάλεξη είναι σε τρία μέρη. Το πρώτο μέρος υπάρχει και ως ηχητικό αποσπάσμα στο "Ιδέες & Μουσικές του Κόσμου". Σταδιακά θα ανεβάσω και τα υπόλοιπα δύο.

Επίσης σήμερα (3/6) το απόγευμα το Παρατηρητήριο για την Κοινωνία της Πληροφορίας διοργανώνει εσπερίδα με θέμα: "Η πρόοδος και οι προοπτικές της ψηφιακής Ελλάδας" στο ξενοδοχείο Intercontinental. Θα μιλήσω περίπου στις έξι και θα προσπαθήσουμε να γράψουμε τις ομιλίες για να τις ανεβάσουμε κι αυτές.

Blogs, Internet: Η κοινωνία των πολιτών εν όψει των επόμενων εκλογών

Την Παρασκευή (22/6) συζητήσαμε με τον Αλέξη Τσίπρα και τον Κωστή Χατζηδάκη, στα πλαίσια μίας ημερίδας, για τα blogs και το πως αυτά λειτουργούν ως φορείς δημοσίου διαλόγου και πολιτικής επικοινωνίας

Μπορείτε να ακούσετε τη συζήτηση πιο κάτω.






Δυστυχώς ο ήχος δεν είναι πολύ καλός. Περιμένω τα βιντεάκια από τους διοργανωτές. Όταν τα πάρουμε θα τα ανεβάσω. Μέχρι τότε μπορείτε να δείτε το βίντεο που ανέβασε ο nikan στο metablogging.gr

Οι κρυμμένες εφεδρείες

Είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις να ανατρέψει το ΠΑΣΟΚ τα «προγνωστικά» των δημοσκοπήσεων, να γυρίσει το πολιτικό παιχνίδι και να κερδίσει στο 85΄ ή στην «παράταση». Αυτό απαιτεί ένα τελικό «φρεσκάρισμα» σε συγκεκριμένες ιδέες, προτάσεις και τακτικές και βέβαια ένα πιο πειστικό και ελκυστικό «μίγμα» προσώπων. Το ερώτημα βέβαια παραμένει γιατί ένας αναποφάσιστος κόσμος που πιάνει το ψηφοδέλτιο του ΠΑΣΟΚ διστάζει ακόμα να το ρίξει στην κάλπη; Γιατί δεν είναι ακόμα τέσσερις μονάδες μπροστά το ΠΑΣΟΚ με δεδομένη την αποτυχία της κυβέρνησης;

Πιστεύω ότι ο Γιώργος Παπανδρέου έχει καταγραφεί σαν προσωπικότητα που αντιπροσωπεύει μια υπέρβαση από το συμβατικό πολιτικό σκηνικό της αντιπαράθεσης των δυο μεγάλων κομμάτων. Συνεπώς το ΠΑΣΟΚ της εποχής του δεν έπρεπε να προβάλλεται απλώς σαν μια εναλλαγή στην Ν.Δ. αλλά και σαν υπέρβαση της παθογένειας του πολιτικού και οικονομικού συστήματος στην οποία εμπλέκεται σ’ ένα βαθμό και το ίδιο το κόμμα μας. Αντίθετα παρασύρθηκε σ’ ένα «πιγκ-πογκ» με την Ν.Δ. με καθήλωση στο «επί των ημερών μας – επί των ημερών σας». Στο «πιγκ-πογκ» όμως ο ένας παίκτης υποχρεώνεται αναγκαστικά να επαναλάβει τις κινήσεις του άλλου και έτσι τροφοδοτείται η λανθασμένη εντύπωση του «όλοι το ίδιο είναι» και περιορίζεται η ελκυστικότητα της νέας πρότασης του ΠΑΣΟΚ. Δηλαδή σκιάστηκε κάπως η δύναμη υπέρβασης και ανανέωσής του.

Ένα κόμμα όπως το ΠΑΣΟΚ με θετικό ισοζύγιο των κυβερνήσεών του δεν έπρεπε να έχει καμία δυσκολία από την αρχή της ανάδειξης του Γιώργου Παπανδρέου στην ηγεσία να καταγράψει τα επιτεύγματά του αλλά και να σταθεί αυτοκριτικά και δημιουργικά στους τομείς όπου δεν πήγαν καλά τα πράγματα ή υπήρξαν αποτυχίες, να γενικεύσει την πείρα του και να δώσει «απαντήσεις – απαντήσεις – απαντήσεις» στα μεγάλα διαρθρωτικά προβλήματα της χώρας. Στο βαθμό που δεν το έκανε ανοιχτά, θαρετά και κυρίως παραγωγικά καθηλώθηκε σε μια σχετικά αμυντική στάση έστω κι αν χρωματίζονταν από ρητορική επιθετικότητα.

Υπάρχει ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας για να κερδίσει μια νέα εμπιστοσύνη ένα κόμμα που έχει κυβερνήσει για πολλά χρόνια. Πρέπει να πείσουμε ότι το ΠΑΣΟΚ που θα έρθει στην εξουσία θα είναι καλύτερο από το ΠΑΣΟΚ που την έχασε. Κι εδώ υπάρχουν μεγάλα περιθώρια να βελτιώσει το ΠΑΣΟΚ τη θέση του σε θέσεις, νοοτροπίες, πρακτικές και πρόσωπα. Το ανοιχτό στοίχημα για τον Γιώργο Παπανδρέου και για όλους μας είναι ο ριζικός αυτομετασχηματισμός του ΠΑΣΟΚ και η γενικότερη ιδεολογική, προγραμματική και οργανωτική ανασύνθεση του χώρου της κεντροαριστεράς και δημοκρατικής αριστεράς.

Υπάρχει επίσης μια γενικευμένη παρεξήγηση στο πολιτικό σκηνικό. Ένα κόμμα και μάλιστα σοσιαλιστικό δεν πρέπει να επικοινωνεί με την κοινωνία αποκλειστικά μέσω της εύλογης πολεμικής εναντίον του αντιπάλου, ο οποίος μάλιστα στη συγκεκριμένη περίπτωση εμφανίζει μια εκκωφαντική ανικανότητα να αρχίσει και να τελειώσει μια οποιαδήποτε δουλειά. Αντίθετα το ΠΑΣΟΚ πρέπει, πρόσωπο με πρόσωπο, να έρθει αντιμέτωπο με τα συγκεκριμένα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας και να δώσει συγκεκριμένες πειστικές απαντήσεις με βάση το νέο πρόγραμμά του. Κι εδώ έχει ακόμα κάποια δυσκολία να αναδείξει τις καινοτομίες στις προγραμματικές του προτάσεις.

Υπάρχει μάλιστα ένας παράδοξος παράγοντας δυσκολίας πέρα από την αλλεργία των ΜΜΕ προς την προγραμματική συζήτηση. Το ΠΑΣΟΚ έχει υπεροχή σε ικανά στελέχη με μακρόχρονη κυβερνητική εμπειρία. Αυτό το συγκριτικό πλεονέκτημά του μπορεί σ’ ένα μικρότερο βαθμό να εξελιχθεί σε μειονέκτημα στο βαθμό που υπάρχει κόλλημα ορισμένων προσώπων στους παλιούς τρόπους διακυβέρνησης και διαχείρισης και δεν συνειδητοποιείται ότι η «δουλειά» μπορεί να γίνει διαφορετικά. Δίχως αυτή τη θεμελιώδη αλλαγή στους τρόπους διακυβέρνησης δεν μπορούμε να αυξήσουμε την απόδοση της δημόσιας δαπάνης, να συνδέσουμε τις χρηματοδοτήσεις με τα τελικά αποτελέσματα σε ποσότητα και ποιότητα υπηρεσιών, να επιλύσουμε το ασφαλιστικό στη νέα ιστορική μορφή του, να προωθήσουμε τις μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση και υγεία και να αντιμετωπίσουμε τη διαρκή επέκταση της «συστημικής» διαφθοράς. Αυτά τα πέντε «σκληρά» θέματα άλλωστε θα βρίσκονται με απόλυτη προτεραιότητα στην ατζέντα της διακυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου.

Ανέφερα μερικές αδυναμίες στον πολιτικό λόγο του κόμματός μας που υπογραμμίζουν τις κρυμμένες εφεδρείες του. Αυτές οι αδυναμίες μπορούν να μεταστοιχειωθούν σε νέες δυνατότητες. Αν η τελική μάχη κριθεί όπως πιστεύω στις «εφεδρείες» τότε το ΠΑΣΟΚ θα κερδίσει γιατί υπερέχει σ’ αυτές τόσο σε ιδέες όσο και σε πρόσωπα.

Εκλογική Φαγούρα και Ανικανότητα

Τριάμισι χρόνια κρατά η εκλογική φαγούρα. Η καμπάνια απορροφά τα πάντα. Κυβέρνηση, κόμματα, προγράμματα, πρόσωπα. Εκεί που κυβέρνηση και κόμματα έχουν μαραθώνιο μπροστά τους, τρέχουν αντίθετα από την αρχή της τετραετίας ημερήσια ή εβδομαδιαία κατοστάρια. Αν κυβερνούσαν τα δελτία των 8 ίσως να ήταν λύση, αλλά ευτυχώς ή δυστυχώς δεν κυβερνούνται έτσι οι χώρες. Η αίσθηση ενός ισχυρού στόχου για τη χώρα χάνεται και αναδεικνύεται σαν κεντρικό ζήτημα ο χρόνος της ημερομηνίας των εκλογών. Αυτός είχε στοιχειώσει από την αρχή στο μυαλό του Καραμανλή.

Tα κόμματα δεν συγκεντρώνουν μια «κρίσιμη μάζα» από αποτελεσματικές ιδέες, λύσεις, κοινωνικές συμμαχίες και φρέσκα πρόσωπα που θα μπορούσαν να προχωρήσουν τις ώριμες αλλαγές στην οικονομία και την κοινωνία.

Ο Καραμανλής ταλαντεύεται στο χρόνο των εκλογών και η ακυβερνησία επεκτείνεται. Ή θα έπρεπε να τις είχε κάνει τώρα ή πράγματι στο τέλος της τετραετίας με έναν ενδεχόμενο ανασχηματισμό τώρα. Είναι αναποφάσιστος και σταθερά δείχνει σοβαρή αδυναμία να διαχειριστεί κρίσεις όπως εντυπωσιακά φάνηκε και στην υπόθεση των ομολόγων. Η πολιτική του ευθύνη, ανεξάρτητα και από τις μίζες της συμμορίας των ομολόγων, είναι ότι επίσημα το κράτος αποφάσισε να δανείζεται σε βάρος των ασφαλιστικών ταμείων με μεταβίβαση σ’ αυτά του σχετικού ρίσκου.

Προς το παρόν η εκλογολογία είναι το άλλοθι της αδυναμίας να δοθούν συγκεκριμένες βιώσιμες απαντήσεις σε συγκεκριμένα μεγάλα προβλήματα.

Βίντεο από Κεραμεικό

Ανεβάσαμε τελικά τα βιντεάκια από την εκδήλωση του Κεραμεικού. Βρίσκονται εδώ. Αν κάποιος ενδιαφέρεται μόνο για τον ήχο κάθε βίντεο ανοίγει σε δική του σελίδα και κάτω από αυτό μπορεί να βρει επιλογές για διαφορετικά format και mp3. Το παρακάτω είναι περίπου από τη μέση της εκδήλωσης. Για απαντήσεις στην τελευταία σειρά σχολίων, λίγη υπομονή μέχρι τη Δευτέρα...

(Ευχαριστούμε τον vrypan για την - έμμεση! - πρόταση για το vpod).

Για την Αμαλία

[Για την Αμαλία Καλυβινού]

Αυτό που έχει χαθεί.

Αναγνωρίζω ότι σημαντικές καινοτομίες του προγράμματος έχουν χαθεί στο δημόσιο λόγο του κόμματος. Αυτό δεν έχει σχέση μόνο με τα ομόλογα. Άλλωστε η υπόθεση αυτή είναι συγκλονιστική γιατί συνδέεται με την οργανωμένη καταλήστευση του αποθεματικού των ασφαλιστικών ταμείων.

Όπως έχουμε συζητήσει πολλές φορές σ’ αυτό το ιστολόγιο η βαθύτερη ουσία του ασφαλιστικού στην Ελλάδα δεν είναι ούτε τα όρια ηλικίας, ούτε οι εισφορές οι οποίες έτσι κι αλλιώς είναι μεγάλες, ούτε το μέγεθος των συντάξεων που είναι μικρό.

Είναι για μία σειρά λόγους, διαχρονικά, η απουσία αποθεματικού. Σκεφθείτε ότι σε μία ειδυλλιακή περίοδο για τις τιμές των μετοχών το συνολικό αποθεματικό φθάνει μετά βίας το 12% του ΑΕΠ ενώ σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπως η Ολλανδία ξεπερνά το 125% με προοπτική να πλησιάσει το 180% σε 20 χρόνια.

Επομένως το σκάνδαλο των ομολόγων ήταν μία ευκαιρία για το ΠΑΣΟΚ να φέρει στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας την πρόταση που υπάρχει στο πρόγραμμά του για τη δημιουργία του Εθνικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης. Ένα νέο κουμπαρά, ένα νέο αποθεματικό, ένα «fund μέλλοντος», το οποίο θα είναι κλειδωμένο για δέκα τουλάχιστον χρόνια και με τις αποδόσεις του θα στηρίξει το ασφαλιστικό στη δυσκολότερη καμπή του. Σ’ αυτό το «fund» θα πάνε όλα τα έσοδα από τις μετοχοποιήσεις, την εντατική εκμετάλλευση της ακίνητης περιουσίας του δημοσίου και μια σειρά άλλοι πόροι. Αυτό δεν έγινε μέχρι τώρα. Γιατί;

Αυθόρμητα υποβαθμίζεται από το υπουργοκεντρικό ΠΑΣΟΚ οποιαδήποτε πρόταση δεν αντιστοιχεί στις κυβερνητικές του εμπειρίες. Γενικότερα δεν αναδείχθηκε μία πρόταση για μία σύγχρονη, αποτελεσματική διαχείριση των αποθεματικών των ταμείων.

Κάτι πιο χαρακτηριστικό ακόμα. Υπάρχει στο πρόγραμμα μια «απλή» πρόταση που τα λέει όλα κι όμως έχει και αυτή «χαθεί». Μία θεμελιακή καινοτομία της κυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου θα είναι το Νέο Δημόσιο Μάνατζμεντ, η Νέα Δημόσια Διαχείριση. Σύνδεση δηλαδή των χρηματοδοτήσεων με τα τελικά αποτελέσματα σε ποσότητα και ποιότητα υπηρεσιών και εισαγωγή στάνταρτ ποιότητας και δεικτών μέτρησης της απόδοσης σε χώρους δημόσιας και κοινωνικής ευθύνης. Έτσι θα αυξηθεί η απόδοση της δημόσιας δαπάνης σε προστιθέμενη κοινωνική αξία ώστε τα λεφτά να πιάνουν «τόπο».

Γιατί έχει χαθεί αυτή η ιδέα; Γιατί δεν αντιστοιχεί στις μέχρι τώρα κυβερνητικές εμπειρίες και το βίωμα των στελεχών.

Απαιτείται μία ριζική μεταστροφή στην κουλτούρα της διακυβέρνησης. Συνεπώς το συγκριτικό πλεονέκτημα του ΠΑΣΟΚ, ότι δηλαδή έχει ικανά στελέχη με κυβερνητική εμπειρία, σε ένα βαθμό μπορεί να εξελιχθεί σε μειονέκτημα. Η πείρα και η δύναμη της αδράνειας μπορεί τελικά να εμποδίσουν να συνειδητοποιηθεί ότι η «δουλειά μπορεί να γίνει διαφορετικά».

Η δυσκολία αυτή αποτελεί μία πρόκληση για την ηγεσία του και τον Γιώργο Παπανδρέου προσωπικά να δείξει χειροπιαστά στην κοινή γνώμη ότι είναι αποφασισμένος να κυβερνήσει διαφορετικά.

Κι αυτό απαιτεί, εκτός των άλλων, την ταχύρυθμη προετοιμασία στο Νέο Δημόσιο Μάνατζμεντ του πρώτου στρώματος των στελεχών για τις κρίσιμες θέσεις ευθύνης στον ευρύτερο μηχανισμό της διακυβέρνησης.

Ένα παλιό τάμα

Να ευχαριστήσω από καρδιάς όλους όσους κατόρθωσαν να έρθουν στην εκδήλωση της Παρασκευής. Πιο κάτω μπορείτε να δείτε μερικές φωτογραφίες από την εκδήλωση. Ετοιμάζουμε κι ένα podcast και ένα μικρό βίντεο.

Περνούμε χίλια βάσανα μα κάνω πως ξεχνούμε, φασίστες στα σαράντα σας εμείς θα το γλεντούμε

Έλαβα ένα email με τις σκέψεις ενός αναγνώστη του ιστολογίου πάνω στα ομόλογα και την χρησιμότητά τους που μου έκανε πολύ μεγάλη εντύπωση και θέλω να το βάλω κι αυτό στη συζήτηση. Μπορείτε να το διαβάσετε εδώ.

Σε δύο ημέρες συμπληρώνονται 40 χρόνια από την επιβολή της δικτατορίας στη χώρα. Καιρός να εκπληρώσω λοιπόν ένα παλιό τάμα. Έδωσα και μία συνέντευξη στον Βασίλη Σκουρή (η οποία θα δημοσιευθεί στο "Εθνος" το Σάββατο). Αντιγράφω εδώ ένα μέρος της:


Σε ποια γενιά πιστεύεις ότι άσκησε η δικτατορία τη μεγαλύτερη επίδραση;

Σε μας. Χτύπησε πάνω στο ξεμύτισμά μας, στην εφηβεία και στα φοιτητικά μας χρόνια. Διαμόρφωσε τη βασική ταυτότητα της γενιάς μου. Αντίθετα οι προηγούμενες γενιές είχαν βασικό σημείο αναφοράς πιο τραγικές εμπειρίες, την Κατοχή, την Αντίσταση, τον Εμφύλιο. Είχα σκαρώσει μια μαντινάδα και τη φώναξα όταν μας πήγαιναν στην ΕΣΑ Καβάλας: «Περνούμε χίλια βάσανα μα κάνω πως ξεχνούμε, φασίστες στα σαράντα σας εμείς θα το γλεντούμε». Ήταν παλιό τάμα. Το Κρητικό τραγούδι με την ευρεία έννοια έπαιξε καταλυτικό ρόλο τότε. Θυμηθείτε μόνο τον Μίκη και τον Ξυλούρη, τον Μαρκόπουλο και τον Λεοντή.

Σήμερα τι μαντινάδα θα έλεγες;

«Σαράντα χρόνια πέρασαν μα τίποτα δεν αλλάζει, σε κείνη την ανάμνηση ο νους κατασταλάζει». Όσοι ζήσαμε έντονα εκείνη την επτάχρονη νύχτα είμαστε κομμένοι στα δύο. Το καλύτερο κομμάτι μας είναι εκεί, σ’ ό,τι κάναμε με την αψηφισιά των είκοσι χρόνων.

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου και ο αντιδικτατορικός αγώνας έβγαλε μια νέα γενιά πολιτικών στελεχών. Σωστά κατά τη γνώμη σας εντάχθηκαν τα στελέχη αυτά υπό τον λεγόμενο «παλαιό» πολιτικό κόσμο;

Έτσι γίνεται πάντα με τα μεγάλα κινήματα. Οι πρωταγωνιστές τους παίζουν ρόλο στη νέα κατάσταση. Μετά το Πολυτεχνείο ειδικά με το Κυπριακό κατέρρευσε η Χούντα και δεν «πρόκαμε» η γενιά μας να φέρει μια πιο ριζική μεταπολίτευση με τη δική της σφραγίδα. Ωστόσο υπήρξε μια τομή στην ιστορία της Ελλάδας. Αφήσαμε οριστικά πίσω μας τα καθεστώτα της ανωμαλίας. Πολλά πράγματα που κατακτήσαμε τώρα τα θεωρούμε δεδομένα και τα υποτιμούμε. Έτσι προχωρεί η ζωή. Πάμε για άλλα.

Η πραγματική μεταπολίτευση έγινε το 1974 ή όπως υποστηρίζουν ορισμένοι το 1981;

To ’81 ολοκληρώνει το ’74, «νομιμοποιεί» βαθύτερα και εντάσσει για πρώτη φορά την «άλλη» Ελλάδα στο κοινωνικό και πολιτικό σύστημα.

Σήμερα, κατά τη γνώμη σας, χρειάζεται μια νέα μεταπολίτευση; Και προς ποια κατεύθυνση;

Ναι, αναμφίβολα. Χρειάζεται μια νέα τομή και η πρωτοβουλία γι’ αυτήν. Η «πρώτη πράξη» της μπορεί να προέλθει από ένα επανιδρυτικό μετασχηματισμό στον ευρύτερο χώρο της κεντροαριστεράς. Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να ξεκολλήσει από το επαναλαμβανόμενο πολιτικό παιχνίδι της μεταπολίτευσης, παρά τις μεγάλες συγκινήσεις και τις επιτυχίες του, και να αποτελέσει όχι απλώς εναλλακτική λύση στη διακυβέρνηση της Ν.Δ. αλλά συνολικά στο πολιτικό σύστημα. Αναγκαστικά θα υπάρξει αλυσιδωτή αντίδραση και στους άλλους χώρους.

Πόσοι αντέχουν να τραβήξουν ένα νέο δρόμο; Δεν βλέπεις μια σχετική εξάντληση πραγμάτων και προσώπων;

Ναι, ο χρόνος εμπεριέχει τη φθορά, την απώλεια ενέργειας. Αρκετά πρόσωπα που γεύτηκαν στην μεταπολίτευση ισχυρούς ρόλους και εξουσία βιώνουν εσωτερικά, υπαρξιακά το «σύνδρομο της κορυφής» και την «παγίδα της επιτυχίας». Η όρεξη έχει πέσει, ο ενθουσιασμός για αλλαγή και καινοτομία έχει εξασθενήσει, οι φιλοδοξίες έχουν μετατοπιστεί, η αίσθηση ενός μεγάλου σκοπού έχει αδυνατίσει. Η βαρεμάρα του «μία από τα ίδια» στοιχειώνει στο πολιτικό σκηνικό και διαβρώνει κι αυτούς που νομίζουν ότι βρίσκονται μακριά από την εξουσία. Υπάρχουν όμως πρόσωπα που έχουν μεγαλύτερες ψυχικές και πνευματικές εφεδρείες και ικανότητες αυτοανανέωσης. Σε κάθε περίπτωση στο ΠΑΣΟΚ και στα άλλα κόμματα χρειάζεται ένα νέο μίγμα προσώπων, νέων και «παλαιών».

Και να μην έκλεβαν... (μέρος δεύτερο)

Το παρακάτω ξεκίνησε σαν απάντηση στο πιο πρόσφατο σχόλιο του epicouros. Όπως συμβαίνει (συχνά!) εξελίχθηκε σε κανονικό post:

Θα συμφωνήσεις ότι πρέπει να χυθεί πλήρες φως στο σκάνδαλο των υπερτιμημένων ομολόγων. Η ψυχολογική καταστροφή που προκαλεί στο ασφαλιστικό είναι τεράστια. Πέρα όμως από τον εύλογο καταγγελτικό λόγο χρειάζεται ολοκληρωμένη εναλλακτική λύση στη διαχείριση των αποθεματικών. Στην πραγματικότητα το Ελληνικό κράτος πρέπει να αναλάβει τη διαχρονική ευθύνη του στη λεηλασία των αποθεματικών.

Πρώτον, επί δεκαετίες τα αποθεματικά των ταμείων καταθέτονταν ουσιαστικά άτοκα στην Τράπεζα της Ελλάδος και στην πράξη τροφοδότησαν όλα τα «θαλασσοδάνεια».

Δεύτερον, οι κυβερνήσεις φόρτωσαν στο ΙΚΑ, στον ΟΓΑ, στο ΝΑΤ και σε άλλα ασφαλιστικά ταμεία υποχρεώσεις της δικής τους πολιτικής πρόνοιας προς τους ανασφάλιστους δίχως αντίστοιχη καταβολή αντισταθμιστικών κεφαλαίων.

Τρίτον, πάρθηκαν αποφάσεις υπερ-πρόωρων συνταξιοδοτήσεων που διευκολύνουν τους μετόχους τραπεζών και «δημόσιων επιχειρήσεων» δίχως την καταβολή των αντιστοίχων κεφαλαίων που θα κάλυπταν το σχετικό έλλειμμα.

Τέταρτον, προωθούνται εντάξεις μίας σειράς ειδικών ταμείων στο ΙΚΑ με εξοργιστικά ανεπαρκή κάλυψη του αντίστοιχου αναλογιστικού ελλείμματος.

Πέμπτον, το Ελληνικό Δημόσιο, πέραν της αποτυχίας του να ελέγξει την εισφοροδιαφυγή, ουσιαστικά προωθεί συστηματικά την κυριαρχία της κατώτερης σύνταξης και συνεπώς δημιουργεί αντικίνητρα στην καταβολή ασφαλιστικών εισφορών.

Το Ελληνικό κράτος άμεσα πρέπει να αναπληρώσει τουλάχιστον μέρος των λεηλατημένων κεφαλαίων των ασφαλιστικών ταμείων με την άμεση ίδρυση του Εθνικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης των γενεών.

Είναι επείγον όλα τα έσοδα των όποιων μετοχοποιήσεων όπως αυτών που έχουν εξαγγελθεί εφόσον υλοποιηθούν (15% ΟΤΕ και Ταχυδρομικά Ταμιευτήρια, υποτιθέμενο ποσοστό της ΑΤΕ, Καζίνο Πάρνηθας, ποσοστό ΔΕΠΑ, ΟΛΠ, ΟΛΘ, Ιππόδρομος) όπως και όλα τα έσοδα από την εκμετάλλευση των Ολυμπιακών και των τουριστικών ακινήτων, τα έσοδα από την πρόσφατη μετοχοποίηση της Εμπορικής και γενικότερα από την εντατική και διαφανή διαχείριση της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου να δεσμευθούν για τη στήριξη του Εθνικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης των γενεών.

Αυτή η πράξη σε συνδυασμό με όλες τις άλλες αλλαγές θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη των ασφαλισμένων στο σύστημα.

Και να μην έκλεβαν...

Όταν κυκλοφόρησε το Θηλυκό Πόκερ πολλοί μου είπαν ότι τα hedge funds είναι ένα εξωτικό θέμα για την ελληνική πραγματικότητα. Να όμως που σε χρόνο μηδέν δύο – τρεις βασικές ιδέες του βιβλίου σχετικά με τους «εναλλακτικούς επενδυτές», τα νέα χρηματοοικονομικά προϊόντα και τη διαχείριση κινδύνων στα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων απέκτησαν μια δραματική επικαιρότητα. Άλλωστε με τα τελευταία βιβλία μου προσπαθώ συστηματικά να μυήσω ευρύτερα το πολιτικό και οικονομικό σύστημα στη διαχείριση ρίσκου. Σ’ όλο τον κόσμο συντελείται μια χρηματοοικονομική και ασφαλιστική επανάσταση και εμείς εμφανιζόμαστε αμήχανοι ή και άσχετοι. Αυτό εκτός των άλλων κάνει πιο εύκολη τη δουλειά για τους λωποδύτες.

Πιάστηκε στα πράσα ο τελευταίος κρίκος μιας αλυσίδας και υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι αυτός συνδέεται με τον πρώτο κρίκο στην έκδοση των ομολόγων. Στην αφετηρία υπήρχε το τέλος. Η κυβέρνηση διόρισε τους διοικητές των Ταμείων και ταυτόχρονα εξάλειψε και την ελάχιστη εποπτεία που υπήρχε στο παρελθόν.

Όμως το πρόβλημα είναι ασφαλώς γενικότερο. Και να μην έκλεβαν ο τρόπος διαχείρισης των αποθεματικών είναι πρωτόγονος. Δεν φτάνει να είναι τίμιος ο διαχειριστής – επενδυτής. Αν είναι άσχετος είναι περίπου το ίδιο επιζήμιος. Οι επενδύσεις ενός ασφαλιστικού ταμείου πρέπει να είναι αντίστοιχες με το προφίλ του, τις άμεσες και μακροπρόθεσμες χρονοπληρωμές του ώστε να υπάρχουν τα κατάλληλα στρώματα ρίσκου – απόδοσης και το ανάλογο χαρμάνι επενδυτικών προϊόντων για την αντιστάθμιση των κινδύνων. Όπως είναι κατακερματισμένα τα ασφαλιστικά ταμεία δεν μπορούν να κάνουν οικονομίες κλίμακας ούτε έχουν διαπραγματευτική δύναμη έναντι των «διαχειριστών κεφαλαίου». Πρέπει να πάμε στην ομαδοποιημένη διαχείρισή τους και στο asset pooling σε διάφορες παραλλαγές. Επίσης χρειάζεται ανεξάρτητη εποπτεία με υψηλό επαγγελματικό επίπεδο, διαφάνεια και αξιοπιστία.

Η λεγόμενη επιτροπή Θωμόπουλου δεν είχε ούτε αρμοδιότητες ούτε δυνατότητες να κάνει κάτι τέτοιο. Η επιλογή του Καραμανλή για έγκριση των διορισμένων διοικήσεων από την Τράπεζα της Ελλάδας και την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς δεν λύνει κανένα πρόβλημα παρά διαχέει την ευθύνη σε πολλούς ανευθυνοϋπεύθυνους.

Το πολιτικό σύστημα αλλά και το συνδικαλιστικό τα έχει κάνει θάλασσα με το ασφαλιστικό. Είναι μια εκκωφαντική αποτυχία την οποία καταγράφω στο βιβλίο Βαμπίρ και Κανίβαλοι. Αλλά το πρόσφατο περιστατικό με τη συμμορία των υπερτιμημένων ομολόγων προκαλεί στο ψυχολογικό επίπεδο μια καταστροφή απείρως μεγαλύτερη από το μέγεθος της απάτης.

Ο «Ιησούς» μέσα μας ευλογεί τον «Ιούδα»

Ανθρωποκυνηγητό, συλλήψεις, βασανιστήρια. Δεν βρισκόμαστε στα Ιεροσόλυμα με τους Ρωμαίους και τους Φαρισαίους αλλά στη χουντοκρατούμενη Αθήνα ένα μήνα μετά το Πολυτεχνείο. «Προσεχώς» στον κινηματογράφο Απόλλων η ροκ όπερα Jesus Christ SuperStar που συγκλόνισε τους teenagers όλου του κόσμου. Εμείς όμως είχαμε τότε το δικό μας Γολγοθά. Είμαι κόκκινο πανί, περνώ με παραλλαγή έξω από το Απόλλων, ρίχνω μια ματιά στα διαφημιστικά αλλά την επομένη η Χούντα με απαίτηση της Ιεράς Συνόδου απαγορεύει την προβολή της ταινίας.

Εκείνο το παγωμένο βράδυ του Δεκέμβρη του 1973 έκανα τη σκέψη ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ένα ατέλειωτο βιβλίο. Κάθε άνθρωπος μπορεί να προσθέσει τη δική του σελίδα. Αυτό έκανε, σκέφθηκα, ο Νόρμαν Τζούισον με τη ροκ όπερά του. Καθένας αναζητεί το δικό του δρόμο προς το Χριστό. Ο δικός μου ο Χριστός πραγμάτωνε την ελευθερία, την αγάπη, τη δικαιοσύνη και κατοικούσε τότε στα κολαστήρια και τα ξερονήσια της Χούντας και όχι στην αίθουσα της Ιεράς Συνόδου.

Κάθε ένας μπορεί να δώσει διαφορετικές ερμηνείες και να εμπνευστεί άπειρες ιστορίες και μύθους για τα κατεξοχήν θρυλικά πρόσωπα του Ιούδα και της Μαρίας της Μαγδαληνής. Δεν ήξερα, ούτε έμαθα ποτέ, ποια εσωτερική απελπισία οδήγησε τον Ιούδα να γίνει προδότης στην ροκ όπερα του Νόρμαν Τζούισον. Όμως τότε πρώτη φορά έκανα τη βλάσφημη φαντασίωση ότι η θυσία στις θρησκείες, στις ιδεολογίες, τον έρωτα και την πολιτική αποκτά νόημα μόνο όταν υπάρχει ένας προδότης και ίσως ο Ιούδας να ήταν ο πιο γενναίος μαθητής του Ιησού που δέχτηκε εθελοντικά να φορτωθεί τον ατιμωτικό ρόλο του προδότη προς «δόξαν Ιησού». Εκεί μου πέρασε σαν αστραπή από το μυαλό ένα άλλο κινηματογραφικό σενάριο με πιθανό τίτλο Η θυσία του Ιούδα που θα τα είχε όλα όσα οδήγησαν στο σταυραναστάσιμο μήνυμα και στο διαχρονικό οικουμενικό θρίαμβο του Ναζωραίου: τον Ιούδα πιστό μαθητή, τα τριάκοντα αργύρια, το φιλί του Ιούδα, τη φράση του Ιησού «ό,τι έχεις να κάνεις κάντο γρήγορα», το πέταμα των αργυρίων στο ναό καθώς και την αυτοκτονία του Ιούδα.

Ποιοι θα μπορούσαν να θεωρηθούν το 1973 και το 2007 οι σύγχρονοι Χριστοί και σύγχρονοι Ιούδες; Κάντε σιωπηρά ο καθένας τη δική του λίστα. Όμως τελικά το άρωμα της προδοσίας είναι παντού στη ζωή μας. Κάθε προδομένος είναι ανεπανόρθωτα δεμένος με τον προδότη του. Ο «Ιούδας» μπορεί να είναι το δικό μας αρνητικό είδωλο που ίσως να υποκινήσει μια διαδικασία αυτο-μεταμόρφωσής μας. Ο «Ιησούς» και ο «Ιούδας» είναι οι πρωταγωνιστές στην εσωτερική μας σκηνή. Μέσα μας ο «Ιησούς» ευλογεί τον «Ιούδα», τον απενοχοποιεί και μας υπενθυμίζει με τη γλώσσα του Αποστόλου Παύλου ότι: η αγάπη όλα τα ανέχεται, όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα τα υπομένει. Μπορείς να ταυτιστείς με το Χριστό σε όποια θρησκεία και ιδεολογία και αν πιστεύεις μόνο αν γίνεις γήινη αγάπη.

Τον Απρίλη του ’74 η Χούντα του Ιωαννίδη επέτρεψε τη ροκ όπερα στο σινεμά αλλά εμείς περνούσαμε δραματικές μέρες και μόνο σε ταινίες δεν μπορούσαμε να έχουμε το νου μας. Θυμάμαι όμως μια φράση ενός συντηρητικού πνευματικού ανθρώπου, του Δημήτρη Μυράτ: «Ποτέ δεν έφυγα πιο Χριστιανός από ένα έργο». Το είχα τάμα όλα αυτά τα χρόνια να δω τη ροκ όπερα Jesus Christ Superstar. Θα το κάνω φέτος τριάντα τρία χρόνια μετά στο θέατρο Badminton και ίσως προσκαλέσω και μερικούς άγιους πατέρες μας μπας και φύγουν πιο χριστιανοί από το έργο.