Δευτέρα 8 Φεβρουαρίου 2010
Σάββατο 6 Φεβρουαρίου 2010
Γρίφος η απώλεια χρόνου
Συνέντευξη για τη διαχείριση της κρίσης στην Ημερησία και τον Γιάννη Αντύπα
Είπες ότι ο Παπανδρέου καλείται να προσγειώσει το αεροπλάνο με σβηστές μηχανές δίχως καύσιμα. Τα πάει καλά ή όχι στο πιλοτάρισμα;
Η άποψή μου, όπως ξέρεις, είναι ότι η αναγκαστική προσγείωση έπρεπε να αρχίσει πολύ νωρίτερα, την επόμενη των εκλογών, όπως και το παράγγελμα του πιλότου μέσα στην καταιγίδα “Προσδεθείτε – τα κεφάλια κάτω – μείνετε σκυμμένοι μπροστά”. Αλλά συμπάσχουμε, ταυτιζόμαστε μαζί του, στηρίζουμε ολόψυχα, “προσευχόμαστε” γιατί αν αποτύχει αυτός πάμε όλοι χαμένοι.
Εσύ τα έλεγες, τα έγραφες, ενώ άλλοι πρόβλεπαν από την αρχή οτι θα καταλήξουμε σε αυτά τα μέτρα. Γιατί χάθηκαν τέσσερις μήνες;
Παραμένει και για μένα γρίφος – πολιτικός, γνωσιολογικός, ψυχαναλυτικός και οργανωτικός – η απώλεια χρόνου. Στη διαχείριση κρίσεων υπάρχει πάντα ένα “βέλος χρόνου” μέσα στο οποίο πρέπει να ενεργήσεις για να έχεις το μέγιστο αποτέλεσμα με το μικρότερο κόστος. Ο χρόνος εδώ σημαίνει πολύ χρήμα. Δημόσια διακήρυσσα πριν τις εκλογές ότι η κυβέρνησή μας έπρεπε να ενεργεί με τα αντανακλαστικά και την αίσθηση του επείγοντος κυβέρνησης έκτακτης εθνικής ανάγκης σε καιρό πολέμου. Το “Ε, Πρόεδρε!” αποτελούσε μία ύστατη προειδοποίηση κινδύνου για να αποφύγουμε το χειρότερο σενάριο.
Είπατε ψέμματα προεκλογικά ή κάνατε λάθος;
Συχνά οι πολιτικοί, ακόμα και κάποιοι μεγάλοι που έγραψαν ιστορία, λένε: “Ας πάρουμε την εξουσία και μετά βλέπουμε”. Στην περίπτωσή μας όμως μπορούμε να πούμε ότι το πολιτικό σύστημα συνολικά έκανε λανθασμένη ανάγνωση της κρίσης στην ελληνική της ιδιαιτερότητα και είχε ανεπαρκή προγραμματική, πολιτική, κοινωνική και τεχνική προετοιμασία ενώπιον του επερχόμενου κινδύνου. Τα “προγράμματα” ήταν λίστες επιθυμιών – μπλε, πράσινες, κόκκινες, ροζ – πάνω σε μία φούσκα του Δημοσίου χρέους έτοιμη να εκραγεί ανά πάσα στιγμή ακόμα κι από μικρό σχετικά λάθος στη διαχείρισή του ή από ένα μακρινό άσχετο συμβάν.
Αυτή η αρχική χαλαρότητα στη διαχείριση της κρίσης δεν έχει σχέση και με το στυλ ηγεσίας του Γιώργου Παπανδρέου;
Το ψυχολογικό προφίλ του ηγέτη παίζει αναμφίβολα κάποιο ρόλο. Ο Πρόεδρός μας είναι άνθρωπος με θετικό, αισιόδοξο βλέμμα στα πράγματα κι αυτό γενικά είναι καλό φτάνει να μην οδηγεί σε υποτίμηση των κινδύνων. Άλλοι ηγέτες έχουν απαισιόδοξο βλέμμα, εμπνέονται από το μοτίβο της καταστροφής, υπερτιμούν τις απειλές, αγνοούν τις ευκαιρίες, ενώ άλλοι είναι κυκλοθυμικοί. Υπάρχει πάντα ο πειρασμός ο ηγέτης να έλκεται από πρόσωπα, αναλύσεις και πληροφορίες που κολακεύουν τους ευσεβείς πόθους του και να οδηγείται ακόμα και σε άρνηση της πραγματικότητας.
Μήπως φταίει ότι υπήρχαν δύο γραμμές; Και σήμερα είναι δυνατό να πορεύεται η κυβέρνηση εν μέσω κρίσης με δύο γραμμές;
Αυτό θα ήταν καταστροφικό και είναι στην ευθύνη του Πρωθυπουργού να το αποφύγει. Ωστόσο νομίζω ότι τα δύο προηγούμενα χρόνια μετά το ξέσπασμα της κρίσης διαμορφώθηκε μια επίσημη αφήγηση της ηγεσίας μας με κάποιες παραλλαγές που βασίζονταν σε μια αυταπάτη με διακομματικά μάλιστα χαρακτηριστικά. Αυτή που ονόμασα σχολικά οικονομικά βασισμένα στην απεριόριστη πίστη στο θαύμα του Γάμου της Κανά. Μετά την, ας πούμε, νεοφιλελεύθερη αυταπάτη ότι από ένα ευρώ με χρηματοοικονομική αλχημεία μπορούμε να βγάλουμε δάνεια 40 και 60 ευρώ, ακολούθησε μια σχολικού επιπέδου νεοκεϋνσιανή αυταπάτη, στην πιο αμερικάνικη εκδοχή της, ότι μπορεί το κράτος να δανείζεται απεριόριστα και να τρομπάρει θετικά την κατανάλωση και την οικονομία και το κάθε ευρώ να πολλαπλασιάζεται επί τρία ή επί πέντε.
Αυτό έλεγε ο Κέυνς;
Όχι, προς Θεού, φώναζε “αυτά είναι αλχημείες!” και είχε προειδοποιήσει ότι αν περάσεις ένα κρίσιμο κατώφλι ο πολλαπλασιαστής της δημόσιας δαπάνης από θετικός γίνεται αρνητικός. Η Κεϋνσιανή συνταγή βασίζεται στην υπόθεση ότι η αποταμίευσή σου είναι θετική και αυξάνει πιο γρήγορα από τα εισοδήματα και την κατανάλωση. Ενώ σε μας είναι αρνητική.
Έμαθαν τελικά στο ΠΑΣΟΚ όλοι αυτό το “μάθημα”;
Οι άνθρωποι σπάνια μαθαίνουν από θεωρίες και πιο συχνά από το χαστούκι της πραγματικότητας που στην περίπτωσή μας έχει ένα όνομα: 400 μονάδες στα spreads τη Μαύρη Τετάρτη. Φυσικά υπάρχει και η λεγόμενη “ανοσογνωσία”, η άρνηση δηλαδή να αναγνωρίσεις την “ασθένειά” σου.
Συμφωνείς με έναν οίκο αναλύσεων που υπολογίζει στον 28,7% την πιθανότητα χρεοκοπίας της Ελλάδας; Άλλοι δίνουν ένα μεγαλύτερο ποσοστό...
Γίνεται εδώ ένα λάθος, ακόμα κι από σοβαρούς αναλυτές. Το ασφάλιστρο κινδύνου (CDS) δεν είναι ισοδύναμο της πιθανότητας χρεωκοπίας. Είναι ένα εμπόρευμα – χρηματοοικονομικό εργαλείο που κυμαίνεται με την προσφορά και τη ζήτηση και δηλώνει τι premium είναι διατεθειμένος να πληρώσει ο αγοραστής στον πωλητή για να ασφαλιστεί έναντι ενός πιθανού γεγονότος πτώχευσης.
Η κερδοσκοπία πιστεύεις ότι είναι ο κινητήρας της ενδεχόμενης χρεωκοπίας;
Όχι, δεν είναι τόσο απλό. Είσαι σε υψηλή ζώνη κινδύνου αν η δυναμική του χρέους σου ξεπερνά επικίνδυνα τον δυνητικό ρυθμό της ανάπτυξής σου, πράγμα που μπορεί να κάνει μη βιώσιμη την αποπληρωμή του ή όταν ένας καταραμένος συγχρονισμός πολλών δαιμόνων της οικονομίας σου διαμορφώνει μια Ημέρα Κρίσεως όπως έχω περιγράψει στο “Ε, Πρόεδρε!”. Αν επιπλέον οι αγορές κρίνουν ότι αποκρύπτεις την αλήθεια ή δεν έχεις τα guts να θέσεις υπό έλεγχο τα δημοσιονομικά σου τότε δουλεύουν προληπτικά με την υπόθεση του χειρότερου σεναρίου και υπεραντιδρούν στην κάθοδο όπως έκαναν και στην άνοδο. Οι σοβαροί επενδυτές κινούνται να καλυφθούν έναντι κινδύνων αφού χάνουν από την πτώση της αξίας των ομολόγων ενώ οι σορτάκηδες στοιχηματίζουν στην πτώση και κερδοσκοπούν.
Στο ΠΑΣΟΚ λένε ότι “αυτά τα ξαναπεράσαμε το 1994...”
Όχι, όχι, τώρα υπάρχει μια παγκόσμια φούσκα δημόσιου χρέους και αρκεί μια σχετικά μικρή χρεοκοπία για να υπάρξει ένα ντόμινο δημοσιονομικών κρίσεων σε ανεπτυγμένες χώρες. Σκεφθείτε ότι μόνο για τη διάσωση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος οι δυτικές χώρες δημιούργησαν χρέος 11 τρις δολάρια. Η φούσκα από ιδιωτική έγινε δημόσια και ο ανταγωνισμός για δανεικά έγινε οξύτερος μεταξύ των δυτικών χωρών. Μέχρι πρόσφατα η αγορά κρατικών ομολόγων ήταν βαρετή, ασφαλής, υποβαθμισμένη κι όμως τώρα γίνεται νευρική, ταραγμένη, γεμάτη βίτσια, καπρίτσια και επικίνδυνες “μεταφυσικές”.
Ζήτησες πρόσφατα, με επίκαιρη ερώτησή σου στον Πρωθυπουργό, να μετατοπιστεί ο άξονας της διαπραγμάτευσής μας στις Βρυξέλλες...
Κοιτάξτε η “ελληνική αποτυχία” οφείλεται ας πούμε κατά 70% στο διπλό μας κενό, δημοσιονομικό και παραγωγικό, 20% στις ασυμμετρίες και τις εγγενείς ανισορροπίες της Ευρωζώνης που ζημιώνουν τις περιφερειακές της χώρες όπως η Ελλάδα και 10% στην υπεραντίδραση των αγορών. Μπορεί η κυβέρνηση Παπανδρέου να αρχίσει να τρέχει με 100 αλλά ένα τσουνάμι, πέρα από τον έλεγχό της, να έρχεται κόντρα με 150, οπότε θα υπερκαλύψει τις φιλότιμες προσπάθειές της. Γι' αυτό χρειάζεται αντισταθμιστική στήριξη της Ελλάδας, με βάση το άρθρο 122 της Συνθήκης της Λισσαβόνας που προβλέπει βοήθεια έναντι συμβάντων που ξεπερνούν τον έλεγχο μιας χώρας. Το ελάχιστο είναι η συνέχιση της παροχής ρευστότητας στις τράπεζές μας από την ΕΚΤ έναντι ελληνικών ομολόγων, το εύλογο είναι τα “δάνεια – γέφυρες”, το αναγκαίο είναι το ευρωομόλογο έστω περιορισμένου σκοπού με ειδική έκδοση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για να χρηματοδοτηθούν διευρωπαϊκά έργα πράσινης ανάπτυξης πράγμα που θα ενισχύσει τις εξαγωγές της Γερμανίας και των άλλων πλεονασματικών χωρών.
Δηλαδή έχει λόγο η Γερμανία να βοηθήσει;
Έχει κατ' αρχήν υποχρέωση αφού είναι η ωφελημένη εμπορικά σε βάρος των εταίρων της και πρέπει να συμβάλει σε μια νέα ισορροπία στην Ευρωζώνη. Ύστερα το κόστος διάσωσης της Ελλάδας είναι πολύ λιγότερο από το κόστος ενδεχόμενης χρεοκοπίας κράτους – μέλους και του σχετικού ντόμινο στην Ευρωζώνη.
Μπορεί να επικαλεστούμε ως επιχείρημα ότι το ευρώ επηρέασε ανισομερώς τις χώρες της Ευρωζώνης;
Χωρίς το ευρώ βέβαια θα ζούσαμε μια εφιαλτική συναλλαγματική κρίση εκτός των άλλων. Όμως υπάρχει μια παράδοξη αποτυχία του ευρώ μέσα στην επιτυχία του. Η ασφάλεια του ευρώ δημιούργησε την ψευδαίσθηση ότι απαλλαχτήκαμε από την πειθαρχία των αγορών στο δανεισμό μας και πέσαμε στη δημοσιονομική ασωτία και τη μεταρρυθμιστική αφασία. Το ευρώ αύξησε τελικά την αρνητική μας εξωστρέφεια, βύθισε την ανταγωνιστικότητά μας και τον υπερκαταναλωτισμό του μοντέλου της ανάπτυξής μας. Αυτά είναι επιχειρήματα στις συζητήσεις με τους εταίρους μας, ιδιαίτερα των πλεονασματικών χωρών.
Τι σε φοβίζει το επόμενο διάστημα πέρα από τα spreads;
Η μετάλλαξη στην Ελλάδα της δημοσιονομικής κρίσης σε τραπεζική κρίση και πιστωτική ασφυξία οπότε το πλήγμα στην οικονομία θα είναι πολλαπλάσιο από ό,τι είδαμε μέχρι σήμερα. Είναι το επόμενο SOS όπως έχω από την αρχή επισημάνει στο οικονομικό επιτελείο. Η κυβέρνηση εύλογα νοιάζεται για τους δανειολήπτες αλλά πρέπει να βάλει στην εξίσωσή της την προστασία από την χρεοκοπία των δύο μεγάλων και τελικά ευάλωτων σιαμαίων δανειοληπτών: του κράτους και των τραπεζών.
Συμφωνείς με τα road shows του οικονομικού επιτελείου και την υπερβολική έκθεση στο διεθνή Τύπο;
Συνιστώ, όσο γίνεται, χαμηλή πτήση κάτω από τα ραντάρ των αγορών. Οι δανειστές μας δεν μασούν από προσωπικές δημόσιες σχέσεις. “Φύγετε από τα πρωτοσέλιδα” φώναζα από την αρχή. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος μίλαγε για τους κινδύνους της περιφοράς του δίσκου της διεθνούς επαιτείας.
Αρκούν τα μέτρα που εξάγγειλε ο Πρωθυπουργός;
Χρειάζεται συγκεκριμενοποίηση και κυρίως εφαρμογή. Έρχεται μια στιγμή που όλα τα ζητήματα της πολιτικής γίνονται προβλήματα διοίκησης, οργάνωσης και ελέγχου. Κι εδώ πάσχουμε.
Σας ασκούν κριτική ότι από την πολιτική της κυβέρνησης λείπει το σκέλος της ανάπτυξης. Τα μέτρα μπορεί να δημιουργήσουν ύφεση...
Η κυβέρνηση ρισκάρει αναγκαστικά μια ύφεση για να αποφύγει μια μεγάλη χρεωκοπία. Με τα spreads όμως πάνω από τις 300 μονάδες πνίγεται η ανάπτυξη. Πιστεύω ότι με την πολεμική μέθοδο του κατεπείγοντος έπρεπε να σπρώξουμε τις επενδύσεις του ΕΣΠΑ και τα συγχρηματοδοτούμενα με τον πιο απλό και άμεσο τρόπο, όπου υπάρχουν βιώσιμα σχέδια, με τη συνδρομή των τραπεζών και των επιχειρηματιών. Να απελευθερώσουμε κλειστά επαγγέλματα, να προσκαλέσουμε τα κεφάλαια να επαναπατριστούν με φόρο 5% και επιστροφή φόρου για το ποσοστό που επενδύουν δίχως πόθεν έσχες, να, να... δεκάδες απλά μέτρα... κι ό,τι πιάσει!
Σας ανησυχούν οι κοινωνικές αντιδράσεις στα μέτρα της κυβέρνησης;
Μια αυτοκαταστροφική έκρηξη όλων των κοινωνικών αντιθέσεων μπορεί να μετατρέψει το δημοσιονομικό και παραγωγικό κενό της χώρας σε κενό κοινωνικό και πολιτικό οπότε η καταστροφή είναι βεβαία. Εκεί θα οδηγήσει ένα ενδεχόμενο κενό πάθους για τη σωτηρία της χώρας με ώριμες και δίκαιες αλλαγές. Να γιατί επέμενα από την αρχή σε έναν πατριωτικό συναγερμό όλων των πολιτικών, κοινωνικών και παραγωγικών δυνάμεων ώστε κάθε πολίτης να προσφέρει σήμερα κάτι ανάλογα με τις δυνατότητές του για να μη χάσει αύριο το πολλαπλάσιο. Έχουμε “πόλεμο” και κάθε άτομο έχει το δικό του χρέος απέναντι στην πατρίδα με αναλογικότητα και δικαιοσύνη.
Παρασκευή 5 Φεβρουαρίου 2010
Τρίτη 2 Φεβρουαρίου 2010
Παρασκευή 29 Ιανουαρίου 2010
Παρασκευή 22 Ιανουαρίου 2010
Παρασκευή 15 Ιανουαρίου 2010
Τετάρτη 13 Ιανουαρίου 2010
Δευτέρα 11 Ιανουαρίου 2010
Σενάρια για το άχαρο 2010
Η παγκόσμια κρίση δε λέει να ολοκληρώσει τη δουλειά της. Τα απόνερά της για μερικά κράτη και ορισμένους τομείς του χρηματοπιστωτικού συστήματος μπορεί να αποδειχθούν πιο επικίνδυνα από καθεαυτή την κρίση. Μια από τα ίδια, λίγο καλύτερα το 2010; Μικρή ανάκαμψη και ύστερα παρατεταμένη στασιμότητα με σχήμα τετραγωνικής ρίζας ή σαξοφώνου; Ή σενάριο πανικού και διπλής βουτιάς; Άγρυπνη ετοιμότητα καθώς το πρώτο, το σχετικά καλύτερο σενάριο, έχει ίσως τις ίδιες πιθανότητες με το τρίτο, το χειρότερο. Πάντως, καλού κακού, ας σκεφτόμαστε και το απροσδόκητο τρίτο και μισό σενάριο της πιο άγριας βεβαιότητας που αυτή τουλάχιστον τη στιγμή συγκεντρώνει ελάχιστες πιθανότητες. Κι όμως κάποιοι ισχυρίζονται πως όσο μεγάλη είναι η πτώση τόση θα είναι και η άνοδος. Μακάρι.
Οι διεθνείς risk managers έντρομοι στήνουν αυτί σε οποιοδήποτε τρομακτικό σενάριο και αναζητούν, πάντα με το πνεύμα της ορδής, τις πηγές του επόμενου σοκ. Τώρα η “μόδα” μετά το Ντουμπάι λέει Ελλάδα. Μια δεκαετία αποτυχίας τους. Έπεσαν έξω και στις τρεις μεγάλες φούσκες – βουτιές της δεκαετίας. Οι αγορές και οι σοφολογιότατοί τους υποτίμησαν τα δύο τελευταία χρόνια τον κίνδυνο της κρίσης του δημόσιου χρέους στις ανεπτυγμένες χώρες και ειδικά στις πιο ευάλωτες της ευρωζώνης. Η πειθαρχία των αγορών στη ζώνη του ευρώ έγινε καπνός μέχρι που ήρθαν στην επιφάνεια οι ζώνες υψηλού δημοσιονομικού κινδύνου. Παράδοξο αλλά η ασφάλεια του ευρώ απέτρεψε τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις. Κυριάρχησε η αυταπάτη ότι τα “κράτη δεν χρεοκοπούν πια” εκτός και αν πρόκειται για Ταϊλάνδη, Αργεντινή ή Ουκρανία! Στερούνται τη “βαθιά μνήμη¨του καπιταλισμού. Το κράτος και ο καπιταλισμός μπορούν να υπερβαίνουν μια κρίση με μεθόδους που δημιουργούν την επόμενη. Για να αντιμετωπίσουν τη φούσκα των χρηματιστηρίων που έσκασε το 2000, προκάλεσαν, με την πλημμυρίδα του φθηνού χρήματος και τις χρηματοοικονομικές αλχημείες, την πιστωτική φούσκα. Όταν έσκασε κι αυτή δημιούργησαν τη φούσκα του δημόσιου χρέους, που αν δεν ξεφουσκώσει σταδιακά, μπορεί να προκαλέσει μια νέα παγκόσμια βουτιά τα επόμενα χρόνια. Η φούσκα από ιδιωτική έγινε δημόσια.
Το πολιτικό σύστημα της Ελλάδας αιφνιδιάζεται ιδιαίτερα μετά την εγκληματική αμέλεια της κυβέρνησης της ΝΔ. Τα κομματικά “προγράμματα” φαντάζουν ωραίες λίστες επιθυμιών γραμμένες πάνω σε μια φούσκα του δημόσιου χρέους έτοιμη να εκραγεί ανά πάσα στιγμή ακόμα κι από ένα μακρινό εξωτερικό συμβάν. Υπήρξε μια απεριόριστη διακομματική πίστη στο θαύμα του Γάμου της Κανά. Ας πούμε πως τη “νεοφιλελεύθερη” αυταπάτη, από ένα ευρώ μπορεί να βγάλουμε δάνεια 40 – 50 ευρώ, τη διαδέχθηκε μια σχολικού τύπου νεοκεϋνσιανή αυταπάτη ότι μπορεί το κράτος να δανείζεται απεριόριστα και πάντα η δημόσια δαπάνη με θετικό πολλαπλασιαστή θα υπερθερμάνει την οικονομία την ίδια στιγμή που θα καταρρέει η ανταγωνιστικότητά της. Έλα όμως που αν περάσεις ένα κρίσιμο αλλά μεταβλητό κατώφλι ο πολλαπλασιαστής γίνεται αρνητικός. Αν το κάθε πρόσθετο ευρώ που δανείζεσαι κλιμακώνει επικίνδυνα το ασφάλιστρο κινδύνου, αυξάνει τις εισαγωγές, αφαιρείται από τον ιδιωτικό δανεισμό και εκτοπίζει τις ιδιωτικές επενδύσεις, τροφοδοτεί αντιπαραγωγικές δαπάνες του δημοσίου και αυξάνει τη δυσπιστία των αγορών, τότε είσαι σε ζώνη υψηλού κινδύνου. Η δυναμική του χρέους σου υπερβαίνει επικίνδυνα τη δυναμική της ανάπτυξής σου, η ατμομηχανή της οικονομίας σου, δηλαδή η εσωτερική ζήτηση ξεμένει από κρατικά καύσιμα δίχως να μπορεί άμεσα να την υποκαταστήσει η εξωτερική ζήτηση, πορεύεσαι σχοιναβατικά πάνω από ένα διπλό κενό, δημοσιονομικό και παραγωγικό και όλα πια είναι ανοιχτά και πιθανά.
Γιατί όμως τώρα μπαίνει η Ελλάδα στη ζώνη υψηλού κινδύνου αφού κι άλλες φορές πέρασε το δημόσιο χρέος της το 100% του ΑΕΠ; Πρώτον, γιατί τώρα και τα επόμενα χρόνια υπάρχει ισχυρή πιθανότητα να συγχρονιστούν σε μια “Ημέρα Κρίσεως” όλοι οι δαίμονες της ελληνικής οικονομίας: διπλό έλλειμμα, λιγότερο και ακριβότερο χρήμα, ημιπτώχευση του ασφαλιστικού και πριν τη δημογραφική ανατροπή. Δεύτερον, γιατί τώρα στη γύρα για δανεικά στις αγορές βγαίνουν και μας ανταγωνίζονται όλες οι ανεπτυγμένες χώρες και τα σύννεφα μιας ενδεχόμενης κρίσης του δημόσιου χρέους δεν υπάρχουν μόνο την Αθήνα και το Δουβλίνο αλλά και στη Μαδρίτη, το Λονδίνο, τη Νέα Υόρκη. Αλήθεια οι σοφολογιότατοι των αγορών έχουν υπολογίσει την πιθανότητα μιας δημοσιονομικής κρίσης στη Μ. Βρετανία;
“Τι να κάνουμε;” Η πρώτη καταγεγραμμένη στην ιστορία διαχείριση χρεοκοπίας κράτους ήταν ελληνική. Ο Διονύσιος των Συρακουσών συγκέντρωσε όλες τις δραχμές και για να φάει το χρέος του μάρκαρε και μετέτρεψε τη μία δραχμή σε δύο. Το ίδιο περίπου έκανε και ο Ρούζβελτ. Μέχρι και προσωρινό νόμισμα – φάντασμα έκοψε. Εμείς όμως δεν έχουμε πια τη μηχανή που κόβει χρήμα ούτε μπορούμε να κάνουμε υποτίμηση του νομίσματός μας. Η μόνη “υποτίμηση” που μπορούμε να κάνουμε είναι η αρνητική, να ρίξουμε τους μισθούς μας ή η θετική, να μειώσουμε το διοικητικό και γραφειοκρατικό βάρος, να ανοίξουμε τα κλειστά επαγγέλματα και τις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών. Η κυβέρνηση Παπανδρέου, παρά τη σχετικά χαλαρή της εκκίνηση, θέλει δε θέλει τώρα, υπό την πίεση των αγορών και των εταίρων, παίρνει ταχύρρυθμα μαθήματα crisis management, κατανοεί ότι πρώτη προτεραιότητα είναι να κρατήσει η Ελλάδα το κεφάλι έξω από το νερό και πιέζεται από τη δύναμη των πραγμάτων να αποκτήσει ντε φάκτο το χαρακτήρα κυβέρνησης έκτακτης εθνικής ανάγκης ως προς την αίσθηση του επείγοντος και το συναγερμό όλων των κοινωνικών, δημιουργικών και παραγωγικών δυνάμεων της χώρας. Το μεγάλο της στοίχημα είναι να αποφύγουμε το χειρότερο σενάριο δίχως να θυσιάσουμε τη δυνατότητα ανάκαμψης και τους μεσοπρόθεσμους στόχους για μια νέα βιώσιμη ανάπτυξη με κοινωνική δικαιοσύνη. Ο υπαρκτός κίνδυνος μιας άτυπης έστω χρεοκοπίας της χώρας μπορεί να γίνει το ατού για να επιχειρήσουμε στους δύσκολους καιρούς τις ώριμες αλλαγές που δεν αποτολμήσαμε στους καλούς, της ευφορίας και της αυταπάτης.
Κυριακή 10 Ιανουαρίου 2010
Προσωρινά Β
Συνέντευξη στο Βασίλη Σκουρή για τη Real News
---
Να λοιπόν που συμπληρώνονται οι Εκατό Ημέρες
Ναι, ένα σχετικά τεχνητό χρονικό ορόσημο έγινε το απόλυτο σημείο αναφοράς.΄Ισως και κλισέ. Όμως σου δίνει τη δυνατότητα με τον αέρα της εκλογικής επιτυχίας να ξεκινήσεις με την ευρύτερη συναίνεση το πιο δύσκολο μέρος του προγράμματός σου. “Η αρχή είναι το ήμισυ του παντός”. Καμιά φορά δεν είναι. Έχουμε δει στην ιστορία καλή αρχή με κακή συνέχεια και αντίστροφα.
Περιμένουμε να βαθμολογήσεις την κυβέρνηση με την ιδιότητα του συγγραφέα του “Ε, Πρόεδρε!” που αναπτύσσει τα κριτήρια, την τέχνη και την τεχνική των Εκατό Ημερών.
Α, αυτό είναι κατάχρηση δικαιώματος. Το βιβλίο έχει φύγει από τα χέρια μου και προκαλεί πιστεύω δημιουργικά τον αναγνώστη να κάνει τη δική του αξιολόγηση. Δεν έχω καμιά δικαιοδοσία αυθεντικού βαθμολογητή.
Οι κλίμακες βαθμολογίας που έχετε καθορίσει στο βιβλίο σας είναι: +Α, Α-, +Β, Β-, +Γ, Γ- και τέλος το σενάριο αποτυχίας με βαθμό F. Δεν νομίζουμε ότι σας λείπει το πολιτικό θάρρος να επιλέξετε ένα γράμμα για την κυβέρνησή σας.
Αν ήμασταν σε κανονική κατάσταση μπορεί να κέρδιζε ένα Α- . Όμως με τα κριτήρια μιας ασυνήθιστης κατάστασης, διαχείρισης κρίσης, ας βάλουμε προσωρινά ένα Β. Αν με το Πρόγραμμα Σταθεροποίησης που ετοιμάζεται αυτή τη στιγμή αποφύγουμε το κακό σενάριο και με τη στήριξη της Ευρώπης κερδίσουμε την εμπιστοσύνη των δανειστών μας ότι μπορούμε να θέσουμε υπό έλεγχο τη δυναμική του χρέους μας, ε, τότε μπορεί ο βαθμός να γίνει +Β ή και καλύτερος. Το τελικό στοίχημα είναι να αποφύγει το χειρότερο σενάριο της ημι-χρεωκοπίας δίχως να θυσιάσει τη δυνατότητα της ανάκαμψης και τους μεσοπρόθεσμους στόχους της “πράσινης ανάπτυξης” με κοινωνική δικαιοσύνη.
Χρησιμοποιείς πολλά κριτήρια βαθμολόγησης, αλλά τι ανάμεσα σ'αυτά θεωρείς το πιο δυνατό συν και πλην της κυβέρνησης;
Το συν είναι η θερμή σχέση εμπιστοσύνης που διατηρεί με την κοινωνία και η κεκτημένη ταχύτητα που έχει εξασφαλίσει. Το πλην είναι η σχετικά χαλαρή εκκίνησή της, ενώ, όπως έχουμε πει έπρεπε να έχει εξαρχής τα αντανακλαστικά και την αίσθηση επείγοντος μιας κυβέρνησης έκτακτης εθνικής ανάγκης, ώστε να προκληθεί πατριωτικός συναγερμός των κοινωνικών και παραγωγικών δυνάμεων και να μπει μια προστατευτική “ζώνη ασφαλείας” γύρω από τη χώρα, ενόψει των αναπόφευκτων σπασμωδικών αντιδράσεων των αγορών μετά την αναγκαστική αποκάλυψη της άθλιας δημοσιονομικής κατάστασής μας. Δηλαδή, το “Ζάππειο” μπορούσε να συμπέσει με την ορκομωσία της κυβέρνησης. Αλλά ο χρόνος μπορεί να ξανακερδηθεί με κάποιο τίμημα.
Συνεργάτες του πρωθυπουργού θεωρούν ότι η πρόωρη δραματοποίηση αυτή θα έχει πολιτικό κόστος.
Λάθος! Πρώτον, ο υπαρκτός κίνδυνος άτυπης έστω χρεωκοπίας της χώρας μπορεί να γίνει ατού στα χέρια του Παπανδρέου για να επιχειρήσει με ευρύτερη στήριξη δύσκολες αλλαγές και να περάσει την αντίληψη ότι αν αποτύχει η κυβέρνησή του θα είμαστε χαμένοι όλοι και η επόμενη κυβέρνηση θα είναι αμφίβολο αν θα είναι ελληνική. Δεύτερον, όπως ξέρεις “όταν περάσει ο κίνδυνος ο Θεός λησμονάται” και συνεπώς ο λαός μπορεί να μην εκτιμήσει θετικά ότι η κυβέρνηση απέτρεψε τα χειρότερα, τα οποία δεν γνώρισε, και θα γλυστρίσει γρήγορα στη γκρίνια και τη δυσαρέσκεια για την αναπόφευκτη οικονομική δυσπραγία. Τρίτον, δεν αφήνει περιθώριο στους “τζάμπα μάγκες” του πολιτικού συστήματος να δημαγωγούν εκ του ασφαλούς, με τη βεβαιότητα ότι κάποιοι άλλοι είναι υποχρεωμένοι, τους αρέσει δεν τους αρέσει, να βγάλουν τα “κάστανα από τη φωτιά”.
Η Νέα Δημοκρατία μιλά για το “τέλος των ψευδαισθήσεων” της κυβέρνησης
Ωραίο! Η Ν.Δ. κατηγορεί τη νέα κυβέρνηση ότι είχε αυταπάτες για το βάθος του γκρεμού στον οποίο η ίδια οδήγησε τη χώρα. Αλλά ψευδαισθήσεις υπήρχαν στο σύνολο του πολιτικού συστήματος με αποτέλεσμα τα κομματικά “προγράμματα” να μοιάζουν με λίστες επιθυμιών γραμμένες πάνω σε μια φούσκα του δημόσιου χρέους έτοιμη να εκραγεί ανά πάσα στιγμή. Αυταπάτες όμως υπήρχαν και στις ίδιες τις αγορές που είχαν υποτιμήσει τον κίνδυνο μιας κρίσης του δημόσιου χρέους σε ανεπτυγμένες χώρες ιδιαίτερα της ευρωζώνης και τώρα υπεραντιδρούν με πανικό.
Πως θα αξιολογούσες τους υπουργούς με βάση το κριτήριο που έχεις θέσει “προτεραιότητες, προτεραιότητες, προτεραιότητες”;
Τα υπουργεία που προσφέρουν πρώτης γραμμής υπηρεσίες στον πολίτη δεν πρέπει να πελαγοδρομούν στα πάντα, αλλά άμεσα να καταλήξουν στις μετρημένες στα δάκτυλα τέσσερις το πολύ πέντε προτεραιότητες – κλειδιά, στους μετρήσιμους και μη στόχους, στα ελάχιστα ανεκτά στάνταρτ ποιότητας και στη μορφή της υποστηρικτικής τους παρέμβασης. Το οικονομικό στρίμωγμα τους δίνει την ευκαιρία να ξεφορτωθούν άχρηστους μηχανισμούς και να αυξήσουν την απόδοση της δημόσιας δαπάνης. Ορισμένα υπουργεία δεν πρέπει στο όνομα της διαβούλευσης να δημιουργούν την εντύπωση ότι ψαρεύουν από δω, ψαρεύουν από κει, αλλά δεν ξέρουν τι ψάρια θα πιάσουν.
Ο Πρωθυπουργός τι πρέπει να αλλάξει στη λειτουργία του για να βελτιώσει τη βαθμολογία της κυβέρνησης;
Πρέπει να είναι επικεφαλής της task force για τη διαχείριση της κρίσης μέχρι τουλάχιστον η Ελλάδα να σιγουρέψει το κεφάλι της έξω από το νερό. Ο Ομπάμα ξεκινά τη μέρα του με μια πολύ σύντομη συνεδρίαση με τους τέσσερις – πέντε κορυφαίους του οικονομικού επιτελείου. Ο Παπανδρέου σε αντίθεση με τον Καραμανλή έχει μεγάλη ενέργεια και κινητικότητα, αλλά πρέπει να αποφύγει μια κριτική που έγινε στον Ομπάμα ότι “τρέχει, τρέχει αλλά το μυαλό του πρέπει να είναι διαρκώς στην μπάλα”. Η κυβέρνηση δεν πρέπει να απελευθερώνει πολλά κουνέλια και στο τέλος να κινδυνεύει να μην έχει χτυπήσει κανένα.
Δεν προσμετράνε αρνητικά τα “κενά στις θέσεις ευθύνης και στις αρμοδιότητες” ή οι “πρώιμες διαφωνίες στο επιτελείο του Προέδρου” για να αναφερθώ μόνο σε δύο ακόμα κριτήρια του βιβλίου;
Οπωσδήποτε, αλλά εξισορροπούνται από το συμβολικό και ουσιαστικό κεφάλαιο που απέκτησε η κυβέρνηση με ορισμένες κινήσεις της στα θέματα της διαφάνειας, της γενίκευσης του ΑΣΕΠ, την αναθεώρηση των οδικών αξόνων και του Ρυθμιστικού της Αθήνας ώστε να αποτραπεί η τσιμεντοποίηση της Αττικής.
Τι μπορεί να ρίξει πολύ χαμηλά τη βαθμολογία της κυβέρνησης πέρα από το απευκταίο κακό σενάριο στην οικονομία;
Δεν φοβάμαι την κυβέρνηση στη βασική της κατεύθυνση αλλά στη δράση του Νόμου των Ακούσιων Συνεπειών, του νόμου της αντιστροφής του νοήματος, στην ποιότητα εφαρμογής της πολιτικής της. Πάρτε την ενοποίηση υπουργείων. Θετική καταρχήν αλλά ο χρόνος θα δείξει αν πρόκειται για γάμο δεινοσαύρων εκ των άνω, που πολλαπλασιάζει το χάος και τις ακαμψίες ή πράγματι οδηγεί σε οικονομίες κλίμακας, σε μείωση του διοικητικού και γραφειοκρατικού βάρους και σε αύξηση της αποτελεσματικότητας. Πάρτε τους θετικούς καταρχήν νόμους για την προστασία των δανειοληπτών. Αν δεν προσεχθούν μερικές παγίδες στην εφαρμογή τους, μπορείς ίσως να βελτιώσεις τη θέση τριών – πέντε χιλιάδων, αλλά να γίνει πολύ λιγότερο και ακριβότερο το χρήμα για πολλές δεκάδες χιλιάδες και να δημιουργηθεί πιστωτική ασφυξία αν ιδιαίτερα η δημοσιονομική κρίση μετεξελιχθεί και σε κρίση του τραπεζικού μας συστήματος το οποίο κρατά στα χαρτοφυλάκιά του τα περισσότερα χαρτιά του δημόσιου χρέους. Την ίδια προσοχή στην ποιότητα υλοποίησης χρειάζεται ο Καποδίστριας 2 και ο εκλογικός νόμος.
Παρασκευή 8 Ιανουαρίου 2010
Δευτέρα 4 Ιανουαρίου 2010
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)