Τα μικρά δράματα της 12ης Νοεμβρίου

Τα μυστήρια της επιστροφής

Πώς μετά τις 11 του Νοέμβρη, θα ξανακάτσουν στο ίδιο τραπέζι, πώς θα συνυπάρξουν και θα αγωνιστούν μαζί οι σύντροφοι που αντάλλαξαν βαριές κουβέντες; Το φάντασμα της 12^ης Νοεμβρίου πλανάται πάνω από το ΠΑΣΟΚ. Ωραία, μου λένε, μπορεί ο νικητής Γιώργος Παπανδρέου να έχει το άνοιγμα καρδιάς και πολιτικά και ψυχικά αποθέματα να συνεργαστεί άνετα μ’ αυτούς που τον αμφισβήτησαν ή ακόμη και τον απαξίωσαν αλλά εμείς που πλακωθήκαμε στην τοπική ή στο συντονιστικό πώς θα επιστρέψουμε τη Δευτέρα σαν να μην έχει συμβεί τίποτα; Πώς επιστρέφει κανείς από εκεί που έφυγε, σ’ ένα πρόσωπο που πίστεψε ότι το ξεπέρασε οριστικά και το εγκατέλειψε για πάντα;

Μια γνωστή μου, ας την πούμε, «κυρία Κάπα» - υπαρκτό πρόσωπο σε πολλές παραλλαγές αλλά μπορεί να είναι και η «κυρία Κοινή Γνώμη» - σούπερ μοντερνίστρια είχε μία ακραία ανεξήγητη αντιπάθεια στον Βαγγέλη. «Τον κρυφογουστάρεις», την πείραζα. «Α, πα, πα! Εγώ αυτόν τον αλαζόνα, τον χοντρό; Ποτέ!». «Γράψτο», έλεγα, «σε μία βδομάδα θα ‘πάει’ μαζί του». Και αυτό συνέβη. Όχι μόνο πήγε αλλά η φαντασία της κατασκεύασε ένα «δικό της» Βενιζέλο, με δικές της ανομολόγητες επιθυμίες και προσδοκίες. Αυτοπαραμυθιάστηκε τόσο πολύ που ο άλλοτε «χοντρός» έγινε κάτι μεταξύ Τζέημς Ντην, Γκράμσι και Βελτρόνι ή Θαπατέρο. Ο Γιώργος Παπανδρέου, ο άλλοτε αγαπημένος μεταμοντέρνος της μεταμορφώθηκε σε μείγμα Στάλιν και Τσοβόλα. Εκεί όμως που νόμισε ότι ανακάλυψε την Αμερική, εκεί που ζούσε την τρελή περιπέτειά της, εκεί που απολάμβανε τη «μυστική συμφωνία της με το διάβολο», αιφνίδια η εξιδανίκευσή της έδωσε τη θέση στην πιο απότομη και άδικη απόρριψη, στην εκμηδένιση, στη βίαιη απόσυρση της εύνοιάς της. «Α, πα, πα! Πως μπόρεσα εγώ να πάω μ’ αυτόν τον…, τον…, πώς μπόρεσα να απατήσω τον άνδρα μου μ’ αυτόν τον…, τον…». Η λίστα των χαρακτηρισμών είναι ατελείωτη. Πώς επιστρέφει μία «Κυρία Κάπα» στον απατημένο σύζυγο; Θα επιστέψει ποτέ στο παλιό πάθος ή έχει ραγίσει το γυαλί;

Αυτά τα δράματα της επιστροφής θα τα ζήσουμε μετά τις 12 του Νοέμβρη σε χιλιάδες πολιτικές παραλλαγές. Η «επιστροφή», ας πούμε στον Γιώργο Παπανδρέου, τι θα είναι; Επιστροφή στα ίδια και στα ίδια; «Επιστροφή» θα είναι μία επάνοδος στο πρόσφατο παρελθόν για να συναντήσουμε ατόφιο ή έστω παραλλαγμένο το ίδιο status quo; Μπορεί το ρολόι να γυρίσει πίσω ή είναι σκέτη ματαιοπονία; Μπορεί η Επιστροφή να μην είναι Παλινόρθωση αλλά Παλιγγενεσία; Επιστροφή και Αναγέννηση; Μπορεί να επιστρέψουμε σ’ ένα οικείο πρόσωπο που νομίσαμε ότι το ξεπεράσαμε; Κι όμως να το δούμε σαν να είναι η πρώτη φορά; Μπορούμε να επιστρέψουμε στα πρόσωπα που κάποτε αγαπήσαμε αλλά τα αφήσαμε ή και μας άφησαν και να διαμορφώσουμε μία καινούργια εικόνα γι΄αυτά;

Η πολιτική δεν είναι μία, σώνει και καλά, ψυχαναγκαστική αναζήτηση νέων προσώπων και πραγμάτων. Όταν δεν έχουμε αυθεντικά νέα πρόσωπα μπορούμε να ρίξουμε ένα νέο βλέμμα στα παλιά. Όταν δεν έχουμε νέα κείμενα κάνουμε μία νέα ανάγνωση στα παλιά. Μπορείς να κάνεις το πασίγνωστο πρωτάκουστο τραγούδι; Μπορείς το οικείο και βαρετό να το μεταμορφώσεις σε σπάνιο και μοναδικό; Ε! τότε έχεις γίνει ένας φιλοσοφημένος άνθρωπος.

Και το παλιό πάθος; Λίγο η ενοχή, λίγο το αφροδισιακό της απιστίας μπορεί να φέρουν νέες άγνωστες διεγερτικές δυνάμεις. Αλλά μήπως δεν περνούμε στην εποχή μας από το πάθος στην συμπάθεια; Από τους υψηλούς πυρετούς στα δέκατα;

Ο Γιώργος και διαλεκτική της «προδοσίας»

Ο (η) Χ πρόδωσε τον Γιώργο (ή τον Βαγγέλη). Στο ΠΑΣΟΚ όλοι δηλώνουν τραυματίες από προδοσία. Ο ολοκληρωτισμός των προδομένων. Προδότες και προδομένοι σε μία αξεδιάλυτη ακολουθία. Όλοι οι ρόλοι της προδοσίας έχουν παιχτεί και ξαναπαιχτεί σε πολλές παραλλαγές. Τι ξεχνούν όλοι αυτοί που παραμιλούν για προδοσία; Προδοσία υπάρχει μόνο όπου υπάρχει δεσμός, δεσμός πάθους (συγγενικός, ερωτικός, ιδεολογικός, κομματικός). Η προδοσία χάνει το νόημά της όταν δεν υπάρχει τίποτα. Αν υπάρχει προδοσία τότε, παρά τη βαθειά κρίση, υπάρχει ακόμη δεσμός. Άρα δεν χάθηκαν τα πάντα στο ΠΑΣΟΚ. Η προδοσία είναι το πρώτο ενθαρρυντικό σημείο. Κανονικά ο Γιώργος Παπανδρέου, παραλλάσσοντας τον Νίτσε, πρέπει να πει «όχι, όχι, κανείς δεν με πρόδωσε, εγώ απαίτησα από εσάς να με εγκαταλείψετε, να βρείτε το δικό σας αυτόνομο δρόμο, να βρείτε τον εαυτό σας και να συναντηθούμε ξανά μαζί σ’ ένα καινούργιο σημείο». Αυτό του πρότεινα. Θα το πει; Θα μυήσει το ΠΑΣΟΚ στη διαλεκτική της προδοσίας, θα απενοχοποιήσει την προδοσία για μία νέα δημιουργική ενότητα πέρα από τις στοιχίσεις του χθες;

Ο νόμος της επιλογής και τα «σκυλάκια»

Η πολιτική είναι παιχνίδι για «σκληρούς παίκτες». Ένας χώρος δαρβινικός. Η ανάδειξη του ηγέτη υπακούει στους σκληρούς νόμους της επιλογής. «Πώς επιλέγεις τα ηγετικά πρόσωπα;» ρώτησαν τον Ρούζβελτ. «Όπως ένας χωριάτης επιλέγει τα σκυλάκια που θα κρατήσει στη ζωή και θα τα αναθρέψει. Τα ρίχνει σ΄ένα λάκκο με νερό και όποια αντέξουν, κολυμπήσουν και βγουν έξω, αυτά θα κρατήσει». Ποιος και γιατί από τους τρεις υποψήφιους του ΠΑΣΟΚ θα αντέξει και θα τον κρατήσουμε για Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ; Εδώ δεν υπάρχει κανένα «αυτονόητο». Η ιστορία της πολιτικής είναι η ιστορία του σαρώματος των αυτονόητων. Είναι η ιστορία της αντιστροφής προσώπων, πραγμάτων, νοημάτων. Ο αδύναμος γίνεται δυνατός, οι πρώτοι έρχονται τελευταίοι, από το «καλό» μπορεί να βγει «κακό» κι από το «κακό», «καλό». Η πολιτική είναι χώρος φαουστικός.

(επαναφέρω το ποστ τις 7/11 για ευνόητους λόγους...)